
Rishi: Atharvanic tradition (Āpas-hymn complex; r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī for AV 19)
Devata: Āpas (Waters)
Chandas: Anuṣṭubh (mixed/irregular in AV 19; close to anuṣṭubh cadence)
Is mantra mein pani ko doctor ki tarah bulaya gaya hai. Har tarah ka pani - nadi ka, baarish ka, chashme ka - sab theek karne wala hai. Isme pani ki gehraai aur saaf hone ki baat kahkar use taakat deni hai. Jab hum is pani se nahate hain to bimari aur kamzori door hoti hai. Yeh pani hamare sharir mein nai taakat bhar deta hai. Pani ko sabse bada doctor maan ke iska istemaal karna chahiye.
Mantra 1
आपः। शं त॒ आपो॑ हैमव॒तीः शमु॑ ते सन्तू॒त्स्याः । शं ते॑ सनि॒ष्यदा॒ आपः॒ शमु॑ ते सन्तु व॒र्ष्याः
Paani tumhara bhala kare. Pahad ke paani se tumhe shanti mile. Zameen ke andar ke paani se bhi shanti mile. Baarish ke paani se bhi tumhara bhala ho.
Mantra 2
शं त॒ आपो॑ धन्व॒न्याः॒३ शं ते॑ सन्त्वनू॒प्याः । शं ते॑ खनि॒त्रिमा॒ आपः॒ शं याः कु॒म्भेभि॒राभृ॑ताः
Sukhe ilaake ke paani se tumhe shanti mile. Geere ilaake ke paani se bhi bhala ho. Kuen aur taalaab ke paani se bhi shanti mile. Gharon mein bartan se laaye gaye paani se bhi tumhara kalyan ho.
Mantra 3
अ॒न॒भ्रयः॒ खन॑माना॒ विप्रा॑ गम्भी॒रे अ॒पसः॑ । भि॒षग्भ्यो॑ भि॒षक्त॑रा॒ आपो॒ अच्छा॑ वदामसि
Yeh paani aasmaan se aaya hai, bina badal ke. Isko jab khoda jaata hai, toh gehre paani mein milta hai. Yeh paani doctor se bhi zyada ilaaj karta hai. Hum is paani ko bula rahe hain ki woh humare paas aaye aur hum pe meharbani kare.
Mantra 4
अ॒पामह॑ दि॒व्याऽनाम॒पां स्रो॑त॒स्याऽनाम्। अ॒पामह॑ प्र॒णेज॒नेऽश्वा॑ भवथ वा॒जिनः॑
Dekho, yeh paani ki baat ho rahi hai. Aasman ka paani, dharati ka paani, jo bhi beh raha hai woh sab. Jab is paani se kuch dhul raha ho, tab usme taakat aati hai. Jaise ghode tez bhaagte hain, waise hi yeh paani bhi tez ho jata hai.
Mantra 5
ता अ॒पः शि॒वा अ॒पोऽय॑क्ष्मं॒कर॑णीर॒पः । यथै॒व तृ॑प्यते॒ मय॒स्तास्त॒ आ द॑त्त भेष॒जीः
Yeh paani accha hai, koi bimari nahi laata. Jaise khana khake insaan ko sukoon milta hai, waise hi yeh paani bhi tumhe shakti deta hai. Yeh paani tumhe theek karne wali dawai jaisa hai.
It is used to consecrate water for healing and purification—especially for bathing, washing, sprinkling, or sipping—to remove pollution and support recovery and well-being.
To claim the blessing of Āpaḥ everywhere: whichever form of water is available becomes a valid carrier of welfare (śam) and remedy when invoked.
It is a poetic way of stating that the Waters themselves are treated as a primary divine medicine: their purity, depth, and flow are invoked to restore health beyond ordinary means.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.