Atharva Veda Sukta 3
Kanda 12Anuvaka 1Sukta 360 Mantras

Sukta 3

Rishi: Traditionally connected with Pitṛ/Śrāddha liturgy in AV 12.3 (Ancestral complex; specific r̥ṣi attributions vary by anukramaṇī tradition).

Devata: Yama with the Pitṛs (ancestral collective).

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī-like cadence (AV 12.3 shows mixed meters; this verse is not strict anuṣṭubh).

Is mantra mein pitron ko unki sahi disha mein bithaya jata hai. Yama se sahayog maanga jata hai taaki shradh ka kaj sahi se ho. Hawan ke liye sthan banaya jata hai aur use surakshit kiya jata hai. Dishao, bartan aur ghas ki asan se ek suraksha chakar banaya jata hai. Isse jeevane walo ki umar badhti hai aur pitron ko shanti milti hai. Maut aur dukh ko ek silsile mein badal diya jata hai.

Recitation with translationAtharva Veda 12.3

Mantras

Mantra 1

स्वर्गैदनः। १३, १७ स्वराडार्षी पङ्क्तिः, ३४ विराड् गर्भा, ३९ अनुष्टुब्गर्भा, ४४ परा बृहती, पुमा॑न् पुं॒सोऽधि॑ तिष्ठ॒ चर्मे॑हि॒ तत्र॑ ह्वयस्व यत॒मा प्रि॒या ते । याव॑न्ता॒वग्रे॑ प्रथ॒मं स॑मे॒यथु॒स्तद् वां॒ वयो॑ यम॒राज्ये॑ समा॒नम्

Aadmi, tu uske upar chamde par khada ho. Idhar aa, wahan apni pyari ko bula, jo bhi woh ho. Jaise pehle tum dono mile the, waise hi tumhari zindagi barabar ho. Yam ke rajya mein tum dono ek jaise ho.

Mantra 2

ताव॑द् वां॒ चक्षु॒स्तति॑ वी॒र्याऽणि॒ ताव॒त् तेज॑स्तति॒धा वाजि॑नानि । अ॒ग्निः शरी॑रं सचते य॒दैधोऽधा॑ प॒क्वान्मि॑थुना॒ सं भ॑वाथः

Jitna tumhari nazar jaaye, utni takat bhi hai. Jitna tej faila hai, utni shakti bhi hai. Agni shareer ke saath rehta hai jab tak lakdi ka tel milta hai. Phir jab sab pak jata hai, tum dono milke ek ho jaate ho.

Mantra 3

सम॑स्मिंल्लो॒के समु॑ देव॒याने॒ सं स्मा॑ स॒मेतं॑ यम॒राज्ये॑षु । पू॒तौ प॒वित्रै॒रुप॒ तद्ध्व॑येथां॒ यद्य॒द् रेतो॒ अधि॑ वां संब॒भूव॑

Is duniya mein saath raho, devtaon ke raaste pe saath chalo. Raja Yama ke rajya mein bhi saath milna. Saaf karne wale se saaf ho ke paas aao. Jo bhi tum dono ka beej banega, usko paa lena.

Mantra 4

आप॑स्पुत्रासो अ॒भि सं वि॑शध्वमि॒मं जी॒वं जी॑वधन्याः स॒मेत्य॑ । तासां॑ भजध्वम॒मृतं॒ यमा॒हुर्यमो॑द॒नं पच॑ति वां॒ जनि॑त्री

Hey paani ke bete, sab mil ke is zinda insaan ke paas aao. Zindagi jo khazana hai, uske liye aao. Woh amrit khao jo log Yama ka bhojan kehte hain. Tumhari maa tumhare liye yeh kheer paka rahi hai.

Mantra 5

यं वां॑ पि॒ता पच॑ति॒ यं च॑ मा॒ता रि॒प्रान्निर्मु॑क्त्यै॒ शम॑लाच्च वा॒चः । स ओ॑द॒नः श॒तधा॑रः स्व॒र्ग उ॒भे व्याऽप नभ॑सी महि॒त्वा

Jo tumhara baap tumhare liye pakata hai, aur jo tumhari maa pakati hai. Woh kheer tumhare saare daag dhul deti hai, boli ki galti bhi saaf karti hai. Yeh kheer sau dhaara wali hai, swarg dilati hai. Aasmaan dono taraf iski shaan faili hai.

Mantra 6

उ॒भे नभ॑सी उ॒भयां॑श्च लो॒कान् ये यज्व॑नाम॒भिजि॑ताः स्व॒र्गाः । तेषां॒ ज्योति॑ष्मा॒न् मधु॑मा॒न् यो अग्रे॒ तस्मि॑न् पु॒त्रैर्ज॒रसि॒ सं श्र॑येथाम्

Dono aasmaan, dono duniya. Jo log yagya karte hain, woh swarg jeet lete hain. Usme jo sabse upar hai, chamakdaar hai, meetha hai. Wahan apne beton ke saath, bade umar tak, saath mein raho.

Mantra 7

प्राचीं॑प्राचीं प्र॒दिश॒मा र॑भेथामे॒तं लो॒कं श्र॒द्दधा॑नाः सचन्ते । यद् वां॑ प॒क्वं परि॑विष्टम॒ग्नौ तस्य॒ गुप्त॑ये दंपती॒ सं श्र॑येथाम्

Purab ki taraf, aur bhi purab ki taraf, us disha ko pakdo. Imandar log is duniya mein jud ke chalte hain. Jo tum dono ke liye agni par pakaya gaya hai, uske bachaav ke liye pati-patni mil ke raho.

Mantra 8

दक्षि॑णां॒ दिश॑म॒भि नक्ष॑माणौ प॒र्याव॑र्तेथाम॒भि पात्र॑मे॒तत्। तस्मि॑न् वां य॒मः पि॒तृभिः॑ संविदा॒नः प॒क्वाय॒ शर्म॑ बहु॒लं नि य॑च्छात्

Dakshin disha ki taraf jaao, is bartan ke chaaron taraf ghoomo. Wahan Yama, apne purvajon ke saath milke, pakke prasad ke liye acchi suraksha de.

Mantra 9

प्र॒तीची॑ दि॒शामि॒यमिद् वरं॒ यस्यां॒ सोमो॑ अधि॒पा मृ॑डि॒ता च॑ । तस्यां॑ श्रयेथां सु॒कृतः॑ सचेथा॒मधा॑ प॒क्वान्मि॑थुना॒ सं भ॑वाथः

Paschim disha sabse acchi hai, jahan Som bhagwan aur kripalu devta hain. Us disha mein acche karm wale log rehte hain. Pakke prasad se dono milke ek ho jao.

Mantra 10

उत्त॑रं रा॒ष्ट्रं प्र॒जयो॑त्त॒राव॑द् दि॒शामुदी॑ची कृणवन्नो॒ अग्र॑म्। पाङ्क्तं॒ छन्दः॒पुरु॑षो बभूव॒ विश्वै॑र्विश्वा॒ङ्गैः स॒ह सं भ॑वेम

Uttar disha humein aage le jaati hai, jahan bacche-bacche aur accha rajya ho. Paanch guna chhand purush ban gaya. Sab log, sab angon ke saath, milke ek ho jao.

Mantra 11

ध्रु॒वेयं वि॒राण्नमो॑ अस्त्व॒स्यै शि॒वा पु॒त्रेभ्य॑ उ॒त मह्य॑मस्तु । सा नो॑ देव्यदिते विश्ववार॒ इर्य॑ इव गो॒पा अ॒भि र॑क्ष प॒क्वम्

Is sthirta wali shakti ko pranam hai. Hamare beto ke liye aur mere liye shubh ho. Devi Aditi, tum sab kuch dene wali ho, jaise chowkidaar raksha karta hai, pakke prasad ki raksha karo.

Mantra 12

पि॒तेव॑ पु॒त्रान॒भि सं स्व॑जस्व नः शि॒वा नो॒ वाता॑ इ॒व वा॑न्तु॒ भूमौ॑ । यमो॑द॒नं पच॑तो दे॒वते॑ इ॒ह तं न॒स्तप॑ उ॒त स॒त्यं च॑ वेत्तु

Jaise baap apne beton ko baho mein bhar leta hai, waise hi tum bhi humko apni pakad mein lo. Zameen par aise hawa chale jaise acchi hawa chalti hai. Hey devta Yama, hum yahan kheer paka rahe hain. Ise dekh kar humari tapasya aur sachchai ko tum sach maan lo.

Mantra 13

यद्य॑त् कृ॒ष्णः श॑कु॒न एह ग॒त्वा त्सर॒न् विष॑क्तं॒ बिल॑ आस॒साद॑ । यद् वा॑ दा॒स्या॒३र्द्रह॑स्ता सम॒ङ्क्त उ॒लूख॑लं॒ मुस॑लं शुम्भतापः

Kala pakshi agar aake chupke se bil mein ghus gaya ho. Ya koi daasi apne gile haath se okhli aur musal ko ganda kar de. Toh aag jaisi chamak wali cheez unhe saaf kar de.

Mantra 14

अ॒यं ग्रावा॑ पृ॒थुबु॑ध्नो वयो॒धाः पू॒तः प॒वित्रै॒रप॑ हन्तु॒ रक्षः॑ । आ रो॑ह॒ चर्म॒ महि॒ शर्म॑ यच्छ॒ मा दंप॑ती॒ पौत्र॑म॒घं नि गा॑ताम्

Yeh patthar neeche se chauda hai aur jaan bachata hai. Isko saaf karke rakshas ko bhagana hai. Is chamde par chad jao. Yeh badi suraksha deta hai. Naya joda buri cheez mein na gire jo aage tak chalta hai.

Mantra 15

वन॒स्पतिः॑ स॒ह दे॒वैर्न॒ आग॒न् रक्षः॑ पिशा॒चाँ अ॑प॒बाध॑मानः । स उच्छ्र॑यातै॒ प्र व॑दाति॒ वाचं॒ तेन॑ लो॒काँ अ॒भि सर्वा॑न् जयेम

Pedon ka swami deviyon ke saath aaya hai. Woh rakshas aur pishach ko bhaga raha hai. Jab woh upar lagta hai toh aawaz nikalta hai. Usse hum saari duniya par jeet paayein.

Mantra 16

स॒प्त मेधा॑न् प॒शवः॑ पर्य॑गृह्ण॒न् य ए॑षां॒ ज्योति॑ष्मां उ॒त यश्च॒कर्श॑ । त्रय॑स्त्रिंशद् दे॒वता॒स्तान्त्स॑चन्ते॒ स नः॑ स्व॒र्गम॒भि ने॑ष लो॒कम्

Gaay mein saat cheezein hain jo samajh deti hain. Unmein ek jo chamakta hai aur ek jisne banaya. Tees-tees dev uske peeche hain. Woh humlog ko swarg le jaaye.

Mantra 17

स्व॒र्गं लो॒कम॒भि नो॑ नयासि॒ सं जा॒यया॑ स॒ह पु॒त्रैः स्या॑म । गृ॒ह्णामि॒ हस्त॒मनु॒ मैत्वत्र॒ मा न॑स्तारी॒न्निरृ॑ति॒र्मो अरा॑तिः

Yeh mantra swarg ki taraf le jaata hai. Hum apni biwi aur beton ke saath saath rehein. Main haath pakad ke chal raha hoon, tum aage badho. Nirrati aur dushman hamein yahan se na le jaayein.

Mantra 18

ग्राहिं॑ पा॒प्मान॒मति॒ तां अ॑याम॒ तमो॒ व्यऽस्य॒ प्र व॑दासि व॒ल्गु। वा॒न॒स्प॒त्य उद्य॑तो॒ मा जि॑हिंसी॒र्मा त॑ण्डु॒लं वि श॑रीर्देव॒यन्त॑म्

Pakadne wali buri taakat ko humne door kar diya. Andhera tum faila dete ho aur accha saaf nikal kar bolte ho. Ped-paudhe se bani cheez, upar uthi hui, tum kisi ko haani na pahunchao. Chawal ke daane na todo, aur bhagwan ko dhundne wale bhakt ko bhi nahi.

Mantra 19

वि॒श्वव्य॑चा घृ॒तपृ॑ष्ठो भवि॒ष्यन्त्सयो॑निर्लो॒कमुप॑ याह्ये॒तम्। व॒र्षवृ॑द्ध॒मुप॑ यच्छ॒ शूर्पं॒ तुषं॑ प॒लावा॒नप॒ तद् वि॑नक्तु

Tum har jagah phailo, ghee se chamakdar ho, aage badhne wale ho. Is sthiti mein aao. Sojhe ke paas pakdo, baarish se bada hua. Chilka aur bhusa alag ho jaye, woh kachra nikal ke door ho jaye.

Mantra 20

त्रयो॑ लो॒काः संमि॑ता॒ ब्राह्म॑णेन॒ द्यौरे॒वासौ पृ॑थि॒व्य॑१न्तरि॑क्षम्। अं॒शून् गृ॑भी॒त्वान्वार॑भेथा॒मा प्या॑यन्तां॒ पुन॒रा य॑न्तु॒ शूर्प॑म्

Brahma ne teeno duniya ko ek mein jod diya. Woh upar aakash hai, yeh dharti hai, aur beech mein hawa. Rishon ko lekar sahi tarike se pakdo. Woh bhare ho aur sojhe ke paas wapas aayein.

Mantra 21

पृथ॑ग् रू॒पाणि॑ बहु॒धा प॑शू॒नामेक॑रूपो भवसि॒ सं समृ॑द्ध्या । ए॒तां त्वचं॒ लोहि॑नीं॒ तां नु॑दस्व॒ ग्रावा॑ शुम्भाति मल॒ग इ॑व॒ वस्त्रा॑

Pashuon ke alag-alag roop hain, bahut saare. Par tum ek roop mein aa jate ho jab poora kam ho jata hai. Yeh laal chamdi, ise hata do. Jaise kapde saaf karne wala patthar kapde se gandagi nikal deta hai.

Mantra 22

पृ॒थि॒वीं त्वा॑ पृथि॒व्यामा वे॑शयामि त॒नूः स॑मा॒नी विकृ॑ता त ए॒षा। यद्य॑द् द्यु॒त्तं लि॑खि॒तमर्प॑णेन॒ तेन॒ मा सु॑स्रो॒र्ब्रह्म॒णापि॒ तद् व॑पामि

Main tumhe dharti mein wapas basa deta hoon. Tumhara yeh shareek ek jaisa ban gaya hai, jaise bhi bana hai. Koi bhi chamakdaar nishaan ho, koi bhi likha hua, woh sab main hata deta hoon. Brahman ki shakti se main use kaat kar alag kar deta hoon taaki woh tumse bhaag na sake.

Mantra 23

जनि॑त्रीव॒ प्रति॑ हर्यासि सू॒नुं सं त्वा॑ दधामि पृथि॒वीं पृ॑थि॒व्या। उ॒खा कु॒म्भी वेद्यां॒ मा व्य॑थिष्ठा यज्ञायु॒धैराज्ये॒नाति॑षक्ता

Jaise maa apna baccha duniya mein laati hai, waise hi yeh mitti ka bartan kaam karta hai. Main isse zameen par pakad ke rakh deta hoon. Yeh chulha aur yeh handi, puja ki jagah hilna nahi. Yajna ke saaman aur ghee se isse mazboot bana do.

Mantra 24

अ॒ग्निः पच॑न् रक्षतु त्वा पु॒रस्ता॒दिन्द्रो॑ रक्षतु दक्षिण॒तो म॒रुत्वा॑न्। वरु॑णस्त्वा दृंहाद्ध॒रुणे॑ प्र॒तीच्या॑ उत्त॒रात् त्वा॒ सोमः॒ सं द॑दातै

Agni jab khana pakata hai toh aage se tumhari raksha kare. Indra Marut ke saath tumhari dakshin taraf se raksha kare. Varuna tumhe pakad ke rakhe, peechhe se. Soma tumhe upar se sahi jagah par bitha de.

Mantra 25

पू॒ताः प॒वित्रैः॑ पवन्ते अ॒भ्राद् दिवं॑ च॒ यन्ति॑ पृथि॒वीं च॑ लो॒कान्। ता जी॑व॒ला जी॒वध॑न्याः प्रति॒ष्ठाः पात्र॒ आसि॑क्ताः॒ पर्य॒ग्निरि॑न्धाम्

Jab paani ko saaf karte hain toh woh chamakne lagta hai. Badal se aake swarg aur zameen dono taraf jata hai. Yeh paani jaan deta hai, acchi kamaai deta hai. Isse bartan mein daal ke Agni ke aas-paas jalao.

Mantra 26

आ य॑न्ति दि॒वः पृ॑थि॒वीं स॑चन्ते॒ भूम्याः॑ सचन्ते॒ अध्य॒न्तरि॑क्षम्। शु॒द्धाः स॒तीस्ता उ॒ शुम्भ॑न्त ए॒व ता नः॑ स्व॒र्गम॒भि लो॒कं न॑यन्तु

Yeh paani swarg se aata hai, zameen se judta hai. Zameen se aasman tak jata hai. Saaf paani accha lagta hai, chamakta hai. Yeh paani humein swarg ki taraf le jaye.

Mantra 27

उ॒तेव॑ प्र॒भ्वीरु॒त संमि॑तास उ॒त शु॒क्राः शु॒च॑यश्चा॒मृता॑सः । ता ओ॑द॒नं दंप॑तिभ्यां॒ प्रशि॑ष्टा आपः॒ शिक्ष॑न्तीः पचता सुनाथाः

Yeh paani bahut taakatwar hai, sahi nap-tol ke saath. Yeh chamakdaar hai, saaf hai, aur amrit jaisa hai. Yeh paani shaadi ke jode ke liye fix kiya gaya hai. Yeh sikhate hue kehte hain ki khana pakao. Tum log safe raho.

Mantra 28

संख्या॑ता स्तो॒काः पृ॑थि॒वीं स॑चन्ते प्राणापा॒नैः संमि॑ता॒ ओष॑धीभिः । असं॑ख्याता ओ॒प्यमा॑नाः सु॒वर्णाः॒ सर्वं॒ व्याऽपुः॒ शुच॑यः शुचि॒त्वम्

Jitne boondein gin li gayi hain, woh dharti se jud gayi hain. Saans ke saath aur jadi-bootiyon ke saath sab mil gaya. Jin boondon ko kisi ne nahi ginna, woh sona jaisi chamakne lagi hain. Yeh saaf paani sab jagah phail gaya hai, sabko saaf kar diya.

Mantra 29

उद्यो॑धन्त्य॒भि व॑ल्गन्ति त॒प्ताः फेन॑मस्यन्ति बहु॒लांश्च॑ बि॒न्दून्। योषे॑व दृ॒ष्ट्वा पति॒मृत्वि॑यायै॒तैस्त॑ण्डु॒लैर्भ॑वता॒ समा॑पः

Paani garam hone par upar aane lagta hai aur uchalne lagta hai. Jaise chaabi dekh kar patni apne pati ke paas aati hai, waise hi paani chawal ke daanon ke saath mil jata hai.

Mantra 30

उत्था॑पय॒ सीद॑तो बु॒ध्न ए॑नान॒द्भिरा॒त्मान॑म॒भि सं स्पृ॑शन्ताम्। अमा॑सि॒ पात्रै॑रुद॒कं यदे॒तन्मि॒तास्त॑ण्डु॒लाः प्र॒दिशो॒ यदी॒माः

Neeche bethi hui cheezein upar utha lo. Paani ke saath woh apne aap ko chu lein. Yeh paani bartan mein hai, aur chawal ke daane gin ke rakhe hain. Charon taraf sab saaf hai.

Mantra 31

प्र य॑च्छ॒ पर्शुं॑ त्व॒रया ह॑रौ॒समहिं॑सन्त॒ ओष॑धीर्दान्तु॒ पर्व॑न्। यासां॒ सोमः॒ परि॑ रा॒ज्यं ब॒भूवाम॑न्युता नो वी॒रुधो॑ भवन्तु

Kulhadi jaldi se de do Harousa ko. Jadi-booti ka koi nuksan nahi karna, unhe aise hi rehne do. Soma raja in sab par raj karta hai. Yeh paudhe hamare liye acche hon, koi gussa nahi.

Mantra 32

नवं॑ ब॒र्हिरो॑द॒नाय॑ स्तृणीत प्रि॒यं हृ॒दश्चक्षु॑षो व॒ल्ग्वऽस्तु । तस्मि॑न् दे॒वाः स॒ह दै॒वीर्वि॑शन्त्वि॒मं प्राश्न॑न्त्वृ॒तुभि॑र्नि॒षद्य॑

Naya ghaas bichha do khane ke liye. Yeh dil ko pyara lage aur aankhon ko accha lage. Bhagwan aur unki shaktiyan aayen iske upar. Woh log baith ke khayen sahi waqt par.

Mantra 33

वन॑स्पते स्ती॒र्णमा सी॑द ब॒र्हिर॑ग्निष्टो॒भैः संमि॑तो दे॒वता॑भिः । त्वष्ट्रे॑व रू॒पं सुकृ॑तं॒ स्वधि॑त्यै॒ना ए॒हाः परि॒ पात्रे॑ ददृश्राम्

Hey pedon ke swami, is bichhe hue ghaas par baith jao. Agni ke mantra aur devtaon ke saath yeh sab taiyaar kiya gaya hai. Jaise koi kalakaar achhi shakal banata hai, waise hi yeh paatra ke paas sahi jagah par rakha gaya hai.

Mantra 34

ष॒ष्ट्यां श॒रत्सु॑ निधि॒पा अ॒भीच्छा॒त् स्वःऽ प॒क्वेना॒भ्यश्नवातै । उपै॑नं जीवान् पि॒तर॑श्च पु॒त्रा ए॒तं स्व॒र्गं ग॑म॒यान्त॑म॒ग्नेः

Jab insaan sath saal ka ho jaye, toh khazane ke rakhwale uski ichha karein. Woh apne poore fayde ke saath swarg pahunche. Zinda log, pitra aur bete sab uske paas aayein, kyunki Agni use swarg le ja raha hai.

Mantra 35

ध॒र्ता ध्रि॑यस्व ध॒रुणे॑ पृथि॒व्या अच्यु॑तं त्वा दे॒वता॑श्च्यावयन्तु । तं त्वा॒ दंप॑ती॒ जीव॑न्तौ जी॒वपु॑त्रा॒वुद् वा॑सयातः॒ पर्य॑ग्नि॒धाना॑त्

Hey dharne wale, zameen par pakke se tik jao. Devta tumhe hilne mat denge. Jeevit pati-patni aur zinda bete tumhe agni ke paas khade karenge aur wahin rakhenge.

Mantra 36

सर्वा॑न्त्स॒मागा॑ अभि॒जित्य॑ लो॒कान् याव॑न्तः॒ कामाः॒ सम॑तीतृप॒स्तान्। वि गा॑हेथामा॒यव॑नं च॒ दर्वि॒रेक॑स्मि॒न् पात्रे॒ अध्युद्ध॑रैनम्

Sab jagah jeet ke, saari duniya jeet ke, jitni bhi ichhaen hain, un sab se santosh ho jao. Apna raasta pakdo aur aage badho. Ek hi paatra mein se chammach utha ke use upar rakh do.

Mantra 37

उप॑ स्तृणीहि प्र॒थय॑ पु॒रस्ता॑द् घृ॒तेन॒ पात्र॑म॒भि घा॑रयै॒तत्। वा॒श्रेवो॒स्रा तरु॑णं स्तन॒स्युमि॒मं दे॑वासो अभि॒हिङ्कृ॑णोत

Paas aa ke bichha de, aage faila de. Ghee daal ke is bartan ko bharta de. Jaise lal gaayen apne bacche ko bulati hain, jo doodh ke liye taras raha ho, waise hi bhagwan log isko apni awaaz se bula rahe hain.

Mantra 38

उपा॑स्तरी॒रक॑रो लो॒कमे॒तमु॒रुः प्र॑थता॒मस॑मः स्व॒र्गः । तस्मिं॑छ्रयातै महि॒षः सु॑प॒र्णो दे॒वा ए॑नं दे॒वता॑भ्यः॒ प्र॑च्यछान्

Tumne is duniya ko neeche bichha diya hai aur sahi banaya hai. Aasman khula ho, bada ho, koi uske barabar na ho. Uske upar mahish aur suparn baith jao. Bhagwan ne use alag-alag deviyon ke liye baant diya hai.

Mantra 39

यद्य॑ज्जा॒या पच॑ति॒ त्वत् प॒रःप॑रः॒ पति॑र्वा जाये॒ त्वत् ति॒रः । सं तत् सृ॑जेथां स॒ह वां॒ तद॑स्तु संपा॒दय॑न्तौ स॒ह लो॒मेक॑म्

Jab patni khana pakaye, pati usse door na jaye. Pati patni se aage nahi nikle, patni ke paas hi rahe. Dono milkar kaam sahi karo. Ek ho ke chalo, ek baal ke barabar bhi farak na ho.

Mantra 40

याव॑न्तो अ॒स्याः पृ॑थि॒वीं सच॑न्ते अ॒स्मत् पु॒त्राः परि॒ ये सं॑बभू॒वुः । सर्वां॒स्तां उप॒ पात्रे॑ ह्वयेथां॒ नाभिं॑ जाना॒नाः शिश॑वः स॒माया॑न्

Jitne bhi bacche dharti ke saath judte hain, jo humse paida hue hain, sabko yahan bula lo. Chhote-chhote bacche sab jaante hain ki unki jad kahan hai, isliye sab milkar aa gaye hain.

Mantra 41

वसो॒र्या धारा॒ मधु॑ना॒ प्रपी॑ना घृ॒तेन॑ मि॒श्रा अ॒मृत॑स्य॒ नाभ॑यः । सर्वा॒स्ता अव॑ रुन्धे स्व॒र्गः ष॒ष्ट्यां श॒रत्सु॑ निधि॒पा अ॒भीच्छात्

Dhan ki nadiyan hai, shehad se bhari hui, ghee se mili hui. Yeh amrit ki jad hai. Aasman in sab ko apne paas rakhta hai aur surakshit karta hai. Khazane ke rakhwale ne inhe 60 saal tak apne paas rakhna chahta hai.

Mantra 42

नि॒धिं नि॑धि॒पा अ॒भ्येऽनमिच्छा॒दनी॑श्वरा अ॒भितः॑ सन्तु॒ ये॒३न्ये। अ॒स्माभि॑र्द॒त्तो निहि॑तः स्व॒र्गस्त्रि॒भिः काण्डै॒स्त्रीन्त्स्व॒र्गान॑रुक्षत्

Jo khazana rakhta hai wohi is khazane ko dhoondhe. Baaki sab log jo paas khade hain, unmein koi takat na ho, koi unka boss na ho. Humne yeh khazana diya hai, swarg mein rakh diya hai. Teen hisson se yeh upar swarg tak pahunch gaya hai.

Mantra 43

अ॒ग्नी रक्ष॑स्तपतु॒ यद् विदे॑वं क्र॒व्याद् पि॑शा॒च इ॒ह मा प्र पा॑स्त । नु॒दाम॑ एन॒मप॑ रुध्मो अ॒स्मदा॑दि॒त्या ए॑न॒मङ्गि॑रसः सचन्ताम्

Agni bhagwan us rakshas ko jala de. Jo yahan bhagwan se door hai, jo maas khata hai, usko aage nahi aane dena. Hum usey hata rahe hain, apne paas nahi aane denge. Surya aur Angiras rishi usko pakad lein.

Mantra 44

आ॒दि॒त्येभ्यो॒ अङ्गि॑रोभ्यो॒ मध्वि॒दं घृ॒तेन॑ मि॒श्रं प्रति॑ वेदयामि । शु॒द्धह॑स्तौ ब्राह्म॒णस्यानि॑हत्यै॒तं स्व॒र्गं सु॑कृता॒वपी॑तम्

Surya bhagwan aur Angiras rishiyon ke liye yeh meetha ras hai, ghee mein mila hua. Haath saaf kar ke de rahe hain. Brahmin ko koi haani nahi pahunchani. Achcha kaam kar ke swarg milta hai.

Mantra 45

इ॒दं प्राप॑मुत्त॒मं काण्ड॑मस्य॒ यस्मा॑ल्लो॒कात् प॑रमे॒ष्ठी स॒माप॑ । आ सि॑ञ्च स॒र्पिर्घृ॒तव॒त् सम॑ङ्ग्ध्ये॒ष भा॒गो अङ्गि॑रसो नो॒ अत्र॑

Maine sabse upar wala hissa paa liya. Jahan se Brahma ji sab tak pahunch gaye the. Ghee daal, usme ghee mila hua. Yeh Angiras rishiyon ka hissa hai, yahan hamare liye.

Mantra 46

स॒त्याय॑ च॒ तप॑से दे॒वता॑भ्यो नि॒धिं शे॑व॒धिं परि॑ दद्म ए॒तम्। मा नो॑ द्यू॒तेऽव गा॒न्मा समि॑त्यां॒ मा स्मा॒न्यस्मा॒ उत् सृ॑जता पु॒रा मत्

Satya aur tapasya ke liye, bhagwan ke liye, yeh khazana hum de rahe hain. Hum jua mein na haarein, sabke saamne na haarein. Hamein kisi aur ko na de dena, hamare saamne.

Mantra 47

अ॒हं प॑चाम्य॒हं द॑दामि॒ ममेदु॒ कर्म॑न्क॒रुणेऽधि॑ जा॒या। कौमा॑रो लो॒को अ॑जनिष्ट पु॒त्रो॒३न्वार॑भेथां॒ वय॑ उत्त॒राव॑त्

Main khana pakata hoon aur baant-ta bhi hoon. Mera kaam to meri biwi ke haath mein hai. Ab ek beta paida hua, yeh jawani ka time shuru hua. Tum dono is bacche ko sambhalo. Hamari zindagi aage badhti rahe.

Mantra 48

न किल्बि॑ष॒मत्र॒ नाधा॒रो अस्ति॒ न यन्मि॒त्रैः स॒मम॑मान॒ एति॑ । अनू॑नं॒ पात्रं॒ निहि॑तं न ए॒तत् प॒क्तारं॑ प॒क्वः पुन॒रा वि॑शाति

Yahan koi paap nahi hai, koi dosh nahi hai. Jab insaan apne doston ke saath mil ke khada hota hai, tab koi bura kaam nahi hota. Yeh bartan poora hai, kisi cheez ki kami nahi hai. Jo pakaya gaya hai woh pakane wale ke paas wapas aata hai.

Mantra 49

प्रि॒यं प्रि॒याणां॑ कृणवाम॒ तम॒स्ते य॑न्तु यत॒मे द्वि॒षन्ति॑ । धे॒नुर॑न॒ड्वान् वयो॑वय आ॒यदे॒व पौरु॑षेय॒मप॑ मृ॒त्युं नु॑दन्तु

Apne pyaaron mein pyaar paida karte hain. Andhera unke paas chale jaye jo humse nafrat karte hain. Gaay aur bail, dono taakat se, har umar mein aate rahein. Insaan ke banaye hue mrityu ko humse door bhaga dein.

Mantra 50

सम॒ग्नयो॑ विदुर॒न्यो अ॒न्यं य ओष॑धीः॒ सच॑ते॒ यश्च॒ सिन्धू॑न्। याव॑न्तो दे॒वा दि॒व्या॒३तप॑न्ति॒ हिर॑ण्यं॒ ज्योतिः॒ पच॑तो बभूव

Dono aag ek dusre ko jaanti hain. Ek aag paudhon ke saath hai, dusri nadiyon ke saath. Aasmaan mein jitne bhi bhagwan hain, sab garam hokar chamakte hain. In dono aag se roshni nikalti hai, sona jaisi chamak aati hai.

Mantra 51

ए॒षा त्व॒चां पुरु॑षे॒ सं ब॑भू॒वान॑ग्नाः॒ सर्वे॑ प॒शवो॒ ये अ॒न्ये। क्ष॒त्रेणा॒त्मानं॒ परि॑ धापयाथोऽमो॒तं वासो॒ मुख॑मोद॒नस्य॑

Yeh insaan ki khaal ki suraksha ban gayi hai. Aag bhagwan, aur saare jaanwar jo yahan hain. Raja ki taakat se apne aap ko lapet lo. Buraai tumhe chu bhi na sake. Kapda pakka hua khane ka sabse upar hissa hai.

Mantra 52

यद॒क्षेषु॒ वदा॒ यत् समि॑त्यां॒ यद् वा॒ वदा॒ अनृ॑तं वित्तका॒म्या। स॒मा॒नं तन्तु॑म॒भि सं॒वसा॑नौ॒ तस्मि॒न्त्सर्वं॒ शम॑लं सादयाथः

Joh bhi jhoothe baatein tumne chal mein boli hain, sabha mein boli hain, ya paise milne ke liye jhooth bola hai, woh sab ek dhaage mein baandh do. Phir usmein se saara daag saaf kar do.

Mantra 53

व॒र्षं व॑नु॒ष्वापि॑ गच्छ दे॒वांस्त्व॒चो धू॒मं पर्युत् पा॑तयासि । वि॒श्वव्य॑चा घृ॒तपृ॑ष्ठो भवि॒ष्यन्त्सयो॑निर्लो॒कमुप॑ याह्ये॒तम्

Barish laa aur bhagwanon ke paas ja. Chamdi se dhuaan nikal raha hai, woh faila de. Tu har jagah phail jayega, ghee jaisa chamakdar ban jayega. Is duniya mein acha ghar basa le.

Mantra 54

त॒न्वं स्व॒र्गो ब॑हु॒धा वि च॑क्रे॒ यथा॑ वि॒द आ॒त्मन्न॒न्यव॑र्णाम्। अपा॑जैत् कृ॒ष्णां रुश॑तीं पुना॒नो या लोहि॑नी॒ तां ते॑ अ॒ग्नौ जु॑होमि

Aasman ki shakti ne shareer ko alag-alag tarah se banaya hai. Jo samajhdar hain woh andar rang badalta dekh sakte hain. Kala rang bhag gaya, ab chamak aa gayi hai. Us laal rang wali cheez ko main agni mein daal raha hoon.

Mantra 55

प्राच्यै॑ त्वा दि॒शे॒३ग्नयेऽधि॑पतयेऽसि॒ताय॑ रक्षि॒त्र आ॑दि॒त्यायेषु॑मते । ए॒तं परि॑ दद्म॒स्तं नो॑ गोपाय॒तास्माक॒मैतोः॑ । दि॒ष्टं नो॒ अत्र॑ ज॒रसे॒ नि ने॑षज्ज॒रा मृ॒त्यवे॒ परि॑ णो ददा॒त्वथ॑ प॒क्वेन॑ स॒ह सं भ॑वेम

Hum tumhe poorab disha ke hawaale karte hain. Wahan Agni sabse bada hai, Asita rakshak hai, Aditya teer leke khada hai. Hum iske chaaron taraf se suraksha kar rahe hain. Hamla karne wala hamare ghar se door rahe. Buraai budhape tak ruke, maut se hum bach jaayein. Jab waqt aaye hum theek-thaak ho jaayein.

Mantra 56

दक्षि॑णायै त्वा दि॒श इन्द्रा॒याधि॑पतये॒ तिर॑श्चिराजये रक्षि॒त्रे य॒मायेषु॑मते । ए॒तं परि॑ दद्म॒स्तं नो॑ गोपाय॒तास्माक॒मैतोः॑ । दि॒ष्टं नो॒ अत्र॑ ज॒रसे॒ नि ने॑षज्ज॒रा मृ॒त्यवे॒ परि॑ णो ददा॒त्वथ प॒क्वेन॑ स॒ह सं भ॑वेम

Ab hum tumhe dakshin disha ke hawaale karte hain. Wahan Indra sabse bada hai, Tirashchiraja rakshak hai, Yama teer leke khada hai. Hum iske chaaron taraf se suraksha kar rahe hain. Hamla karne wala hamare ghar se door rahe. Buraai budhape tak ruke, maut se hum bach jaayein. Jab waqt aaye hum theek-thaak ho jaayein.

Mantra 57

प्र॒तीच्यै॑ त्वा दि॒शे वरु॑णा॒याधि॑पतये॒ पृदा॑कवे रक्षि॒त्रेऽन्ना॒येषु॑मते । ए॒तं परि॑ दद्म॒स्तं नो॑ गोपाय॒तास्माक॒मैतोः॑ । दि॒ष्टं नो॒ अत्र॑ ज॒रसे॒ नि ने॑षज्ज॒रा मृ॒त्यवे॒ परि॑ णो ददा॒त्वथ॑ प॒क्वेन॑ स॒ह सं भ॑वेम

Hum tumhe west direction ke rakshak Varuna ke hawale karte hain. Pridaku jo guard karta hai, aur anna jo teer se bhara hai, sabke hawale. Hum yeh raksha tumhare aas paas kar dete hain. Tum hamare dushman se hamari hifazat karo. Buraai yahan budhaape mein aa ke ruk jaye. Budhaapa humein maut se door le jaaye. Phir hum poora pak ke saath mil ke theek ho jaayein.

Mantra 58

उदी॑च्यै त्वा दि॒शे सोमा॒याधि॑पतये स्व॒जाय॑ रक्षि॒त्रेऽशन्या इषु॑मत्यै । ए॒तं परि॑ दद्म॒स्तं नो॑ गोपाय॒तास्माक॒मैतोः॑ । दि॒ष्टं नो॒ अत्र॑ ज॒रसे॒ नि ने॑षज्ज॒रा मृ॒त्यवे॒ परि॑ णो ददा॒त्वथ॑ प॒क्वेन॑ स॒ह सं भ॑वेम

Hum Uttar disha ko Soma bhagwan ke hawale karte hain. Svaja aur Ashani jaise rakshak wahan hain. Hum apne aas-paas yeh suraksha chhaante hain. Woh hamare dushman ko roke. Humein budhape tak jine ka likha mile. Budha hone ke baad bhi maut humein na paas aane paye. Phir hum shanti se saath mein rahein.

Mantra 59

ध्रु॒वायै॑ त्वा दि॒शे विष्ण॒वेऽधि॑पतये क॒ल्माष॑ग्रीवाय रक्षि॒त्र ओष॑धीभ्य॒ इषु॑मतीभ्यः । ए॒तं परि॑ दद्म॒स्तं नो॑ गोपाय॒तास्माक॒मैतोः॑ । दि॒ष्टं नो॒ अत्र॑ ज॒रसे॒ नि ने॑षज्ज॒रा मृ॒त्यवे॒ परि॑ णो ददा॒त्वथ॑ प॒क्वेन॑ स॒ह सं भ॑वेम

Ab hum sthir disha ko Vishnu bhagwan ke hawale karte hain. Kalmashgreev naam ka rakshak wahan hai. Jadi-bootiyan bhi us disha mein hain. Yeh sab humare aas-paas raksha karein. Humein budhape tak jine ka likha mile. Budha hone ke baad bhi maut humein na paas aane paye. Phir hum shanti se saath mein rahein.

Mantra 60

ऊ॒र्ध्वायै॑ त्वा दि॒शे बृह॒स्पत॒येऽधि॑पतये श्वि॒त्राय॑ रक्षि॒त्रे व॒र्षायेषु॑मते । ए॒तं परि॑ दद्म॒स्तं नो॑ गोपाय॒तास्माक॒मैतोः॑ । दि॒ष्टं नो॒ अत्र॑ ज॒रसे॒ नि ने॑षज्ज॒रा मृ॒त्यवे॒ परि॑ णो ददा॒त्वथ प॒क्वेन॑ स॒ह सं भ॑वेम

Ab hum upar ki disha ko Brihaspati ke hawale karte hain. Shvitra naam ka rakshak wahan hai. Baarish bhi us disha se aati hai. Yeh sab humare aas-paas raksha karein. Humein budhape tak jine ka likha mile. Budha hone ke baad bhi maut humein na paas aane paye. Phir hum shanti se saath mein rahein.

Frequently Asked Questions

It is used in śrāddha/pitṛyajña settings to invite and satisfy the Fathers under Yama’s oversight, sanctify the cooked offering, and secure protection and continuity for the household.

In Vedic ritual geography the south is the Pitṛ quarter governed by Yama. Aligning the offering and movements with that direction is a way of placing the rite in the Fathers’ proper domain and obtaining their sanctioned favor.

The pātra is the offering vessel, barhis is the grass-seat that stabilizes the ritual base, and pakva is the cooked, ‘ripened’ oblation. Together they form the protected center of the śrāddha act—made safe through enclosure and invocation.

Ask anything about Sukta 3 of the Atharva Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Atharva Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play