Verse 16
Katharudra
तद्विद्याविषयं ब्रह्म सत्यज्ञानसुखाद्वयम् । संसारे च गुहावाच्ये मायाज्ञानादिसंज्ञके ॥ निहितं ब्रह्म यो वेद परमे व्योम्नि संज्ञिते । सोऽश्नुते सकलान्कामान्क्रमेणैव द्विजोत्तमः ॥ प्रत्यगात्मानमज्ञानमायाशक्तेश्च साक्षिणम् । एकं ब्रह्माहमस्मीति ब्रह्मैव भवति स्वयम् ॥
तत्-विद्या-विषयम् ब्रह्म सत्य-ज्ञान-सुख-अद्वयम् । संसारे च गुहा-वाच्ये माया-ज्ञान-आदि-संज्ञके ॥ निहितम् ब्रह्म यः वेद परमे व्योम्नि संज्ञिते । सः अश्नुते सकलान् कामान् क्रमेण एव द्विज-उत्तमः ॥ प्रत्यक्-आत्मानम् अज्ञान-माया-शक्तेः च साक्षिणम् । एकम् ब्रह्म अहम् अस्मि इति ब्रह्म एव भवति स्वयम् ॥
tadvidyāviṣayaṃ brahma satyajñānasukhādvayam | saṃsāre ca guhāvācye māyājñānādisaṃjñake || nihitaṃ brahma yo veda parame vyomni saṃjñite | so'śnute sakalān kāmān krameṇaiva dvijottamaḥ || pratyagātmānam ajñānamāyāśakteś ca sākṣiṇam | ekaṃ brahmāham asmīti brahmaiva bhavati svayam ||
उस विद्या का विषय ब्रह्म है—जो सत्य, ज्ञान (चैतन्य) और सुखस्वरूप, तथा अद्वैत है। माया, अज्ञान आदि नामों से प्रसिद्ध इस संसार-रूपी ‘गुहा’ में वही ब्रह्म छिपा हुआ है। जो ‘परम व्योम’ कहे जाने वाले परम आकाश में निहित उस ब्रह्म को जान लेता है, वह द्विजों में श्रेष्ठ क्रमशः समस्त अभिलाषित फल प्राप्त करता है। जो प्रत्यगात्मा को अज्ञान और माया-शक्ति का साक्षी जानकर “मैं एक ब्रह्म हूँ” ऐसा अनुभव करता है, वह स्वयं ब्रह्म ही हो जाता है।
Brahman, the object of that knowledge, is non-dual—real, consciousness/knowledge, and bliss. And in saṃsāra, called the “cave” and designated by māyā, ignorance, and the like, Brahman is hidden. Whoever knows the hidden Brahman in what is termed the supreme space (parama-vyoman), that best of the twice-born attains all desired ends, in due order. Knowing the inner Self as the witness of ignorance and the power of māyā, (and realizing) “I am the one Brahman,” he himself becomes Brahman alone.