Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 35

Devanagari script

हरिश्चंद्रं नरपतिं राज्यसूयकरं परम् । राज्यं जग्राह सकलं चतुरंगबलान्वितम्

Transliteration

hariścaṃdraṃ narapatiṃ rājyasūyakaraṃ param | rājyaṃ jagrāha sakalaṃ caturaṃgabalānvitam

Translation

परम राजसूय-कर्ता राजा हरिश्चन्द्र—नरपति—का समूचा राज्य, चतुरंगिणी सेना सहित, हरण कर लिया गया।

Word by Word

• हरिश्चन्द्रम्: Hariścandra
• हरिश्चन्द्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हरिश्चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• नरपतिम्: the king
• नरपतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नरपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; हरिश्चन्द्रम् इत्यस्य विशेषण/समनाधिकरण

• राज्यसूयकरम्: performer of the Rājasūya
• राज्यसूयकरम्: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: राज्यसूय (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (राज्यसूयस्य कर्ता)

• परम्: supreme/excellent
• परम्: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; (नरपतिम्/हरिश्चन्द्रम् इत्यस्य विशेषणम्)

• राज्यम्: the kingdom
• राज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• जग्राह: seized/took
• जग्राह: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• सकलम्: entire
• सकलम्: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सकल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; राज्यम् इत्यस्य विशेषणम्

• चतुरङ्गबलान्वितम्: endowed with fourfold forces (army)
• चतुरङ्गबलान्वितम्: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुरङ्ग (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (चतुरङ्गं बलं येन तेन अन्वितम्)

Speaker

Brahmā (deduced; Vaiṣṇavakhaṇḍa narration style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/assembly (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A consecrated king Hariścandra, once radiant with rājasūya glory, stands amid seized regalia as officials and soldiers of the fourfold army are taken away; the mood is solemn, emphasizing dharma’s testing.

Characters & Entities

• Hariścandra
• Rājasūya
• Caturaṅga-bala

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even eminent rulers are subject to reversal; dharma is tested when power and possessions are taken away.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indirectly, the Ayodhyā tīrtha narrative tied to Hariścandra’s wealth and its guardians.

What ritualistic prescription is mentioned?

No prescription; it references the Rājasūya to characterize Hariścandra’s royal eminence.