Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 79

Devanagari script

लक्ष्मीनारायणप्रीत्यै लक्ष्मीप्रात्यै विशेषतः । वैशाखे मासि तीर्थानि पृथिवीसंस्थितानि वै

Transliteration

lakṣmīnārāyaṇaprītyai lakṣmīprātyai viśeṣataḥ | vaiśākhe māsi tīrthāni pṛthivīsaṃsthitāni vai

Translation

लक्ष्मी-नारायण की प्रसन्नता के लिए और विशेषतः लक्ष्मी की प्राप्ति हेतु, वैशाख मास में पृथ्वी पर स्थित सभी तीर्थ प्रकट-प्रभावी होते हैं।

Word by Word

• लक्ष्मी-नारायण-प्रीत्यै: for the pleasure of Lakṣmī and Nārāyaṇa
• लक्ष्मी-नारायण-प्रीत्यै: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक) + नारायण (प्रातिपदिक) + प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लक्ष्मीनारायणयोः प्रीतिः)

• लक्ष्मी-प्रात्यै: for Lakṣmī's pleasure
• लक्ष्मी-प्रात्यै: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक) + प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; (पाठे 'प्रात्यै' = 'प्रीत्यै' इति अर्थतः) षष्ठी-तत्पुरुषः (लक्ष्म्याः प्रीतिः)

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेष (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्-प्रत्यय)
• Form: अव्यय, तसिलन्त-क्रियाविशेषण

• वैशाखे: in Vaiśākha
• वैशाखे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वैशाख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• मासि: in the month
• मासि: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• तीर्थानि: tīrthas, sacred places
• तीर्थानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन

• पृथिवी-संस्थितानि: situated on the earth
• पृथिवी-संस्थितानि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक) + संस्थित (सम् + स्था धातु → संस्थित, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पृथिव्यां संस्थितानि) विशेषणम् (तीर्थानि)

• वै: indeed
• वै: Nipata (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात (emphatic particle)

Speaker

Narrator (Vaiṣṇavakhaṇḍa context; speaker not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sarva-tīrtha-sannidhāna in Vaiśākha (centered on Ayodhyā in context)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage audience (implied)

Visual Art Cues

Scene: A symbolic panorama: rivers, lakes, and sacred sites personified as tīrtha-devatās converging in subtle luminous streams toward Ayodhyā during Vaiśākha, while Lakṣmī-Nārāyaṇa preside, blessing the earth.

Characters & Entities

• Lakṣmī
• Nārāyaṇa
• Lakṣmī-Nārāyaṇa
• Vaiśākha
• Tīrthas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vaiśākha is presented as a uniquely potent time for Lakṣmī-Nārāyaṇa devotion, when tīrthas across the earth yield heightened merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The statement is universal—referring to all earthly tīrthas—while remaining framed within Ayodhyā Māhātmya’s pilgrimage theology.

What ritualistic prescription is mentioned?

Seasonal observance: engaging in tīrtha-related worship/practice specifically in Vaiśākha for Lakṣmī-Nārāyaṇa’s pleasure.