Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

Devanagari script

एवमुक्तः सहस्राक्षस्तमाह मुनिसत्तमम् । नान्येषु तद्बलं रौद्रं यत्तु तेषु व्यवस्थितम्

Transliteration

evamuktaḥ sahasrākṣastamāha munisattamam | nānyeṣu tadbalaṃ raudraṃ yattu teṣu vyavasthitam

Translation

ऐसा कहे जाने पर सहस्राक्ष (इन्द्र) ने मुनिश्रेष्ठ से कहा—जो रौद्र बल उन (अस्त्रों) में प्रतिष्ठित है, वह अन्य किसी में नहीं है।

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय

• उक्तः: (having been) addressed
• उक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + उक्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having been spoken to/being addressed’

• सहस्राक्षः: Sahasrākṣa (Indra)
• सहस्राक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सहस्र + अक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः ‘सहस्रमक्षाणि यस्य’ (one who has a thousand eyes)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आह: said
• आह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अह्/आह् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• मुनिसत्तमम्: the best of sages
• मुनिसत्तमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘मुनिषु सत्तमः’ (best among sages)

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• अन्येषु: in others/elsewhere
• अन्येषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (बलम् इत्यस्य)

• बलम्: strength/power
• बलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• रौद्रम्: fierce/terrible
• रौद्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रौद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (बलम् इत्यस्य)

• यत्: which
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• तु: indeed/however
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात

• तेषु: in them
• तेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी, बहुवचन

• व्यवस्थितम्: is established/located
• व्यवस्थितम्: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-अव-स्था (धातु) + व्यवस्थित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘set/established’

Speaker

Śakra (Indra)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka-ādi ṛṣis (frame implied)

Visual Art Cues

Scene: Indra (Sahasrākṣa) addresses the foremost sage, affirming that the fierce power resident in those weapons is unmatched elsewhere.

Characters & Entities

• Śakra (Indra)
• Muni (Dadhīci, implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine power (tejas) is not merely material strength; it is consecrated force rooted in dharma and divine sanction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra is the framing sacred geography, within which such exemplary narratives are recounted.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse is doctrinal, explaining the uniqueness of empowered (divinely established) weapons.