Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 29

Devanagari script

वाचा कृतं कर्मकृतं मनसां समुपार्जितम् । स्नानमात्रेण तत्पापं नश्यते नात्र संशयः

Transliteration

vācā kṛtaṃ karmakṛtaṃ manasāṃ samupārjitam | snānamātreṇa tatpāpaṃ naśyate nātra saṃśayaḥ

Translation

वाणी से किए, कर्म से किए और मन में संचित किए हुए पाप—यहाँ केवल स्नान मात्र से नष्ट हो जाते हैं; इसमें कोई संशय नहीं।

Word by Word

• वाचा: by speech
• वाचा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), एकवचन

• कृतम्: done (act)
• कृतम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृत (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र ‘(पापम्) कृतम्’ इति भावे

• कर्मकृतम्: done by action/deed
• कर्मकृतम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मकृत (प्रातिपदिक) = कर्म + कृत
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (कर्मणा कृतम्)

• मनसाम्: by the mind (mentally)
• मनसाम्: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/षष्ठी), बहुवचन; ‘मनसा’ इत्यर्थे बहुवचन-प्रयोगः (by minds/mentally)

• समुपार्जितम्: accumulated/acquired
• समुपार्जितम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सम् + उप + अर्ज् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपसर्गौ: सम्, उप

• स्नानमात्रेण: by mere bathing
• स्नानमात्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्नानमात्र (प्रातिपदिक) = स्नान + मात्र
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), एकवचन; तत्पुरुष-समास (स्नानस्य मात्रम्)

• तत्पापम्: that sin
• तत्पापम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तत्पाप (प्रातिपदिक) = तत् + पाप
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (तत् पापम् = that sin)

• नश्यते: perishes/is destroyed
• नश्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd person/प्रथमपुरुष), एकवचन; आत्मनेपदम्

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• अत्र: here/in this matter
• अत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• संशयः: doubt
• संशयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन

Speaker

Narrator (contextual; not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Cakratīrtha

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A devotee steps into clear tirtha waters at dawn; threefold symbolism appears—speech (mantra on lips), action (hands in añjali), mind (calm halo)—as the water is portrayed as luminous and purifying.

Characters & Entities

• Snāna (ritual bath)
• Cakratīrtha (implied by context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred bathing, when approached with faith, is taught as a powerful means of purification of body, speech, and mind.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The context is Cakratīrtha in Dvārakā Māhātmya (Prabhāsa Khaṇḍa).

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) at the tīrtha is stated to destroy sins.