Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 43

Devanagari script

पुराणश्रवणं जातं तत्र पार्थिवसत्तम । शिवरात्र्यां महाराज पद्मैस्तु पूजितः शिवः

Transliteration

purāṇaśravaṇaṃ jātaṃ tatra pārthivasattama | śivarātryāṃ mahārāja padmaistu pūjitaḥ śivaḥ

Translation

वहाँ, हे राजश्रेष्ठ, पुराण-श्रवण हुआ; और शिवरात्रि में, हे महाराज, कमलों से शिव की पूजा की गई।

Word by Word

• पुराणश्रवणम्: hearing of the Purāṇa
• पुराणश्रवणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुराण + श्रवण (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुराणस्य श्रवणम्) = ‘hearing of the Purāṇa’

• जातम्: happened
• जातम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle, active sense), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘occurred/happened’

• तत्र: there
• तत्र: Desha (Place/देश)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक) = there

• पार्थिवसत्तम: O best of kings
• पार्थिवसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पार्थिव + सत्तम (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुषः (पार्थिवानां सत्तमः) = ‘best of kings’

• शिवरात्र्याम्: on Śivarātri
• शिवरात्र्याम्: Kala (Time/काल)
• Type: Noun
• Root: शिव + रात्रि (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (शिवस्य रात्रिः) = ‘on the night of Śiva (Śivarātri)’

• महाराज: O great king
• महाराज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा + राजन् (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारयः (महान् राजा)

• पद्मैः: with lotuses
• पद्मैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; instrumental

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (विरोध/विशेष-निपात) = but/indeed

• पूजितः: was worshipped
• पूजितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘was worshipped’

• शिवः: Śiva
• शिवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; subject

Speaker

Deductive (narrator addressing the king)

Tirtha Mahatmya

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: A reciter (paurāṇika) seated on a vyāsapīṭha in the temple hall, audience including the king and queen listening; later, lotus worship to Śiva on Śivarātri with lamps and garlands.

Characters & Entities

• Śiva
• Śivarātri
• Purāṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion is deepened through both worship and dharma-listening; Purāṇa-śravaṇa complements ritual practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Arbuda region, where Śivarātri worship and Purāṇa-śravaṇa are portrayed as especially fruitful.

What ritualistic prescription is mentioned?

Purāṇa-śravaṇa (hearing Purāṇas) and Śivarātri padma-pūjā to Śiva.