Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

द्वापरे कपिलं तच्च लघुमात्रं प्रदृश्यते । कलौ कृष्णं सुसूक्ष्मं च रम्ये पर्वतरोधसि

dvāpare kapilaṃ tacca laghumātraṃ pradṛśyate | kalau kṛṣṇaṃ susūkṣmaṃ ca ramye parvatarodhasi

द्वापरयुग में वह कपिलवर्ण और केवल अल्प परिमाण का दिखाई देता है; और कलियुग में वह कृष्णवर्ण तथा अत्यन्त सूक्ष्म होकर उस रमणीय पर्वत-घाटी में दिखता है।

द्वापरेin the Dvāpara (yuga)
द्वापरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वापर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (युगनाम), सप्तमी, एकवचन
कपिलंtawny/brownish
कपिलं:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootकपिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘(तत्/वर्णम्)’ इति विशेषणम्
तत्that (it)
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘(वर्णं/रूपम्)’ इत्यर्थे
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात (conjunction)
लघु-मात्रंof small measure
लघु-मात्रं:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootलघु (प्रातिपदिक) + मात्रा (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष ‘लघ्वी मात्रा यस्य’/‘लघु-परिमाणम्’ (परिमाणवाचक)
प्रदृश्यतेis seen/appears
प्रदृश्यते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि/आत्मनेपद ‘is seen/appears’
कलौin Kali (yuga)
कलौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (युगनाम), सप्तमी, एकवचन
कृष्णंblack
कृष्णं:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘(तत्/वर्णम्)’ इति विशेषणम्
सु-सूक्ष्मंvery subtle
सु-सूक्ष्मं:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय/उपसर्ग) + सूक्ष्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारय ‘सु सूक्ष्मम्’ = very subtle
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात
रम्येin a delightful (place)
रम्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘पर्वतरोधसि’ इति विशेषणम्
पर्वत-रोधसिon the mountain slope/side
पर्वत-रोधसि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक) + रोधस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (षष्ठी) ‘पर्वतस्य रोधः/रोधस्’ = mountain-slope/bank/side

Pulastya (contextual)

Tirtha: Brahmapada (at parvata-rodhas)

Type: peak

Listener: A king

Scene: A sequence tableau: Dvāpara shows a small tawny mark; Kali shows a tiny, nearly hidden black mark in a beautiful mountain pass, with a pilgrim-sage searching attentively.

D
Dvāparayuga
K
Kaliyuga
B
Brahmapada
A
Arbuda (mountain region)

FAQs

In later yugas, divine signs may appear subtler, urging seekers to approach tirthas with greater faith and attentiveness.

Brahmapada located in the Arbuda mountain terrain, described as visible in a beautiful mountain passage.

No explicit rite; the emphasis is on recognizing the sacred mark’s yuga-wise form and seeking its darśana at the place.

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App