Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

पुलस्त्य उवाच । मुक्तलिंगेऽपि देवेशे न स्मरस्तं मुमोच ह । दर्शयन्नात्मनो बाणं तस्यासौ पृष्ठतः स्थितः

pulastya uvāca | muktaliṃge'pi deveśe na smarastaṃ mumoca ha | darśayannātmano bāṇaṃ tasyāsau pṛṣṭhataḥ sthitaḥ

पुलस्त्य बोले—देवेश ने लिंग छोड़ भी दिया, फिर भी स्मर (काम) ने उन्हें नहीं छोड़ा। अपना बाण दिखाता हुआ वह उनके पीछे खड़ा रहा।

पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
मुक्तलिङ्गेin (the place of) the freed liṅga / at the liṅga that was released
मुक्तलिङ्गे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; कर्मधारय (मुक्तं लिङ्गं यस्य/यत्र)
अपिeven; also
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक (particle: even/also)
देवेशेin the Lord of gods (Śiva)
देवेशे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् ईशः)
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
स्मरःSmara (Kāma)
स्मरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्मर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मुमोचreleased; let go
मुमोच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
indeed
:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; पदपूरण/स्मरणार्थक (expletive particle)
दर्शयन्showing
दर्शयन्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + णिच् (causative) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (present active participle, शतृ); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
आत्मनःof himself
आत्मनः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
बाणम्arrow
बाणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
असौthat (person)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पृष्ठतःbehind
पृष्ठतः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपृष्ठतः (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषण (adverb of place: from/at the back)
स्थितःstood; remained
स्थितः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Pulastya

Tirtha: Kāmeśvara (contextual locus)

Type: kshetra

Listener: Yayāti

Scene: Śiva, having released/let go of the liṅga, moves forward; behind him stands Kāma, close and insistent, holding up an arrow as a threat—capturing the psychological immediacy of desire pursuing even the divine.

P
Pulastya
D
Deveśa (Śiva)
S
Smara/Kāma
L
Liṅga

FAQs

The māhātmya frames a tīrtha’s sanctity through dramatic divine events, showing how cosmic forces intersect with sacred geography.

The narrative underpins Kāmeśvara’s sanctity by recounting the liṅga-related episode tied to that region.

None directly; it is mythic background (kathā) establishing the tīrtha’s greatness.