Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

ययातिरुवाच । त्वया प्रोक्तं पुरा शंभुः कामबाण भयात्किल । वालखिल्याश्रमं प्राप्तो यत्र लिंगं पपात ह

yayātiruvāca | tvayā proktaṃ purā śaṃbhuḥ kāmabāṇa bhayātkila | vālakhilyāśramaṃ prāpto yatra liṃgaṃ papāta ha

ययाति बोले—आपने पहले कहा था कि शम्भु काम के बाणों के भय से, ऐसा कहा जाता है, वालखिल्यों के आश्रम में पहुँचे—जहाँ लिंग गिर पड़ा।

ययातिःYayāti
ययातिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootययाति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
प्रोक्तम्was told
प्रोक्तम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्र+√वच्)
Formभूतकृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भावे (it was said/told)
पुराformerly
पुरा:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक (formerly/earlier)
शंभुःŚambhu (Śiva)
शंभुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशंभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कामबाणKāma’s arrow
कामबाण:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकामबाण (प्रातिपदिक; काम + बाण)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-समास (कामस्य बाणः); अत्र समासाङ्गं, भयात् इत्यनेन सह सम्बन्धः
भयात्from fear (of)
भयात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
किलindeed, it is said
किल:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formअव्यय, प्रसिद्ध्यर्थ/अनुश्रुत्यर्थ निपात (indeed/it is said)
वालखिल्याश्रमम्the Vālakhilya hermitage
वालखिल्याश्रमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवालखिल्याश्रम (प्रातिपदिक; वालखिल्य + आश्रम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (वालखिल्यानाम् आश्रमः)
प्राप्तःhaving reached
प्राप्तः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्र+√आप्)
Formभूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि-भावे (having reached)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक सम्बन्ध (where)
लिङ्गम्liṅga (emblem)
लिङ्गम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पपातfell
पपात:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
indeed
:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय, स्मरण/प्रसिद्ध्यर्थ निपात (emphatic/indeed)

Yayāti

Tirtha: Vālakhilyāśrama (Kāmeśvara narrative locus)

Type: kshetra

Listener: Pulastya

Scene: Śiva (Śambhu) hastens toward a serene forest hermitage of the Vālakhilyas; behind him, Kāma with bow and flower-arrows; a liṅga is shown falling/being set down, marking the site.

Y
Yayāti
Ś
Śambhu (Śiva)
K
Kāma (Manmatha)
V
Vālakhilya-āśrama
L
Liṅga

FAQs

Sacred sites are often explained through divine narratives that connect cosmic events (like Kāma’s pursuit) to the manifestation of a liṅga.

The lead-in is to Kāmeśvara and the Vālakhilya āśrama setting where the liṅga’s fall is remembered.

No direct ritual is prescribed here; it introduces the sthala-origin (utpatti) narrative.