Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5
Devanagari script
त्रैलोक्यं स वशे कृत्वा स्वयमिन्द्रो बभूव ह
Transliteration
trailokyaṃ sa vaśe kṛtvā svayamindro babhūva ha
Translation
उसने त्रिलोकी को अपने वश में करके स्वयं ही ‘इन्द्र’ बनकर स्वर्गाधिपत्य हड़प लिया।
Word by Word
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक; त्रि+लोक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—द्विगु (त्रयाणां लोकानां समाहारः)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
वशेunder control
वशे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण (स्थाने)
कृत्वाhaving made (brought)
कृत्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); धातुः—कृ; पूर्वकालिक क्रिया
स्वयम्himself
स्वयम्:
Visheshana (Adverbial qualifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/स्वतन्त्रतासूचक (emphatic adverb)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
बभूवbecame
बभूव:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट्-लकार (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
हindeed
ह:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)
Skanda Dialogue
Listener: Rājan (king; name not specified in the given verses)
Visual Art Cues
Scene: Mahīṣa enthroned in a celestial court, wearing Indra-like regalia, holding symbols of rulership; the throne of Svarga appears commandeered, while subdued devas stand at a distance.
Characters & Entities
M
MahiṣaI
IndraT
Trailokya (three worlds)FAQs
Power seized through adharma mimics divine authority outwardly, but it is unstable and invites correction by higher dharma.
Not specified in this verse; it continues the narrative of cosmic imbalance.
None.