Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 43
Devanagari script
देवा ऊचुः । अग्नितीर्थमिदं लोके प्रख्यातिं संप्रयास्यति । अत्र स्नातो नरः सम्यगग्निलोकं प्रयास्यति
Transliteration
devā ūcuḥ | agnitīrthamidaṃ loke prakhyātiṃ saṃprayāsyati | atra snāto naraḥ samyagagnilokaṃ prayāsyati
Translation
देवों ने कहा—यह स्थान लोक में ‘अग्नितीर्थ’ नाम से प्रसिद्ध होगा। जो यहाँ विधिपूर्वक स्नान करेगा, वह अग्निलोक को प्राप्त होगा।
Word by Word
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद); प्रथमपुरुष, बहुवचन
अग्नि-तीर्थम्Agni-tīrtha (Agni’s sacred place)
अग्नि-तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषसमासः (अग्नेः तीर्थम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
इदम्this
इदम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदं (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; तीर्थम् इति विशेषण
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
प्र-ख्यातिम्great renown
प्र-ख्यातिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्र (उपसर्ग) + ख्याति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
सम्-प्रयास्यतिwill attain
सम्-प्रयास्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-√या (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्, simple future); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (here)
स्नातःhaving bathed
स्नातः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeVerb
Root√स्ना (धातु) → स्नात (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नरः इति विशेषण (one who has bathed)
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सम्यक्properly
सम्यक्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (properly)
अग्नि-लोकम्Agni’s world
अग्नि-लोकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषसमासः (अग्नेः लोकः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
प्रयास्यतिwill go/attain
प्रयास्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√या (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्, simple future); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
Speaker
Devas
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Agnitīrtha
Type: kund
Skanda Dialogue
Listener: Agni (and by extension the audience)
Visual Art Cues
Scene: Devas proclaim the fame of Agnitīrtha and declare that one who bathes properly here reaches Agni-loka.
Characters & Entities
D
DevasA
AgnitīrthaA
AgnilokaFAQs
Ritual purity joined with faith at a consecrated tīrtha is said to elevate the soul toward divine realms.
Agnitīrtha.
Snāna (bathing) at Agnitīrtha, performed ‘samyak’ (properly).