Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

एतस्मिन्नेव काले तु तेन मार्गेण शंकरः । सह गौर्या विनिष्क्रांतः क्रीडार्थं रम्यपर्वते

Transliteration

etasminneva kāle tu tena mārgeṇa śaṃkaraḥ | saha gauryā viniṣkrāṃtaḥ krīḍārthaṃ ramyaparvate

Translation

उसी समय शंकर, गौरी के साथ, उसी मार्ग से निकलकर रमणीय पर्वत पर क्रीड़ा करने चले।

Word by Word

• एतस्मिन्: in this
• एतस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; सर्वनाम-शब्दः

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• काले: at the time
• काले: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्

• तु: but/then
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (concessive/contrast particle)

• तेन: by that
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; सर्वनाम-शब्दः

• मार्गेण: by the path/route
• मार्गेण: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्

• शंकरः: Śaṅkara (Śiva)
• शंकरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• सह: together with
• सह: Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: उपसर्गसदृश-अव्यय; सह-योगे तृतीया अपेक्षा (indeclinable governing instrumental)

• गौर्या: with Gaurī (Pārvatī)
• गौर्या: Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
• Type: Noun
• Root: गौरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्

• विनिष्क्रांतः: having gone out
• विनिष्क्रांतः: Karta (Predicate participle/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वि-निस्-√क्रम् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि/भूतकृदन्तः (past participle), क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तरि प्रयोगे ‘gone out’

• क्रीडार्थम्: for play/sport
• क्रीडार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: क्रीडा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (क्रीडायाः अर्थः); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; प्रयोजनार्थे (purpose)

• रम्यपर्वते: on the lovely mountain
• रम्यपर्वते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रम्य (प्रातिपदिक) + पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयः (रम्यः पर्वतः); पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking in Purāṇic narration (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda (ramya-parvata krīḍā-sthala)

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: Śiva and Gaurī emerge along a mountain path, radiant and playful, surrounded by flowering trees and rocky peaks; the landscape itself appears sanctified by their presence.

Characters & Entities

• Śaṅkara
• Gaurī
• Arbuda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Austerity in sacred places culminates in divine proximity; the Lord becomes accessible through purity and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Arbuda (the lovely mountain) is highlighted as a divine playground and a setting for darśana.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription here; it narrates the auspicious arrival of Śiva and Gaurī.