Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

सौदास उवाच । गच्छ त्वं मन्दिरे दुर्गे यत्राऽस्ते दयिता मम । तां त्वमासाद्य यत्नेन जीवितव्यभयाद्द्विज

saudāsa uvāca | gaccha tvaṃ mandire durge yatrā'ste dayitā mama | tāṃ tvamāsādya yatnena jīvitavyabhayāddvija

सौदास ने कहा— “तुम उस दुर्गयुक्त महल में जाओ जहाँ मेरी प्रिया रहती है। हे द्विज, अपने प्राणों के भय से सावधानीपूर्वक उसके पास पहुँचना।”

सौदासःSaudāsa
सौदासः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसौदास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
गच्छgo
गच्छ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुषार्थे (2nd person pronoun), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मन्दिरेin the palace/temple
मन्दिरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमन्दिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
दुर्गेin the fort
दुर्गे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदुर्ग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
यत्रwhere
यत्र:
Sambandha (Link/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formसम्बन्ध-अव्यय/देशवाचक-अव्यय (relative adverb of place)
आस्तेis seated/dwells
आस्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
दयिताbeloved (woman)
दयिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदयित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
ताम्her
ताम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
आसाद्यhaving approached
आसाद्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√सद् (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; ‘having approached/attained’
यत्नेनwith effort
यत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
जीवितव्यभयात्from fear of having to preserve life / fear for life
जीवितव्यभयात्:
Apadana (Source/Cause/अपादान)
TypeNoun
Rootजीवितव्य-भय (प्रातिपदिक; जीवितव्य = √जीव् + तव्यत्, भय = प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (भय), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जीवितव्यस्य भयम्)
द्विजO brāhmaṇa
द्विज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन

Saudāsa

Scene: Saudāsa relents and directs Uttaṅka to the fortified palace where the beloved queen resides, warning him to proceed carefully for fear of death.

S
Saudāsa
D
Dayitā (beloved queen)
V
Vipra (brāhmaṇa)

FAQs

Even amid danger, dharma proceeds through careful, purposeful action; prudence supports righteous duty.

No tīrtha is explicitly praised in this verse; it advances the Arbuda-khaṇḍa narrative.

None; the instruction is practical—approach the queen carefully.