Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

। सूत उवाच । तत्रैवास्ति महापुण्यो ह्रदतीरे व्यवस्थितः । कलशेश्वर इत्याख्यः सर्वपापप्रणाशनः

| sūta uvāca | tatraivāsti mahāpuṇyo hradatīre vyavasthitaḥ | kalaśeśvara ityākhyaḥ sarvapāpapraṇāśanaḥ

सूतजी बोले—उसी सरोवर के तट पर महापुण्यकारी शिवधाम स्थित है, जो ‘कलशेश्वर’ नाम से प्रसिद्ध है और समस्त पापों का नाश करने वाला है।

सूतःSūta (the narrator)
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, स्थानवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
एवindeed/just
एव:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, निश्चय/अवधारणार्थक (emphatic particle)
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
महापुण्यःvery meritorious
महापुण्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहā (उपसर्ग/पूर्वपद) + पुण्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषण (adjective)
ह्रदतीरेon the bank of the lake
ह्रदतीरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootह्रद (प्रातिपदिक) + तीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (hradasya tīre)
व्यवस्थितःsituated/standing
व्यवस्थितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + अव + स्था (धातु)
Formकृदन्त, क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
कलशेश्वरःKalaśeśvara (name of Śiva)
कलशेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकलश (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (kalasya īśvaraḥ / kalaśasya īśvaraḥ)
इतिthus/as
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, इत्यर्थक/उद्धरणसूचक (quotative particle)
आख्यःnamed/called
आख्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ + ख्या (धातु)
Formकृदन्त, क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) अर्थे ‘नाम्ना प्रसिद्धः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
सर्वपापप्रणाशनःdestroyer of all sins
सर्वपापप्रणाशनः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + प्रणाशन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुष (सर्वेषां पापानां प्रणाशनः) विशेषण

Sūta

Tirtha: Kalaśeśvara

Type: ghat

Scene: A serene sacred lake with lotus blooms; on its bank stands a small but radiant Śiva shrine labeled ‘Kalaśeśvara’, pilgrims approaching with folded hands; the atmosphere suggests immediate purification.

S
Sūta
K
Kalaśeśvara (Śiva)
H
Hrada (lake)

FAQs

Sacred geography is salvific: a Śiva presence at a tīrtha-bank is celebrated as a direct means for purification and renewal.

Kalaśeśvara, a Śiva shrine situated on the bank of a lake (hrada-tīra) within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya.

Implicitly, visiting and venerating (darśana/worship) Kalaśeśvara at the lake-bank is recommended for purification.