Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 155

Devanagari script

पश्यन्पद्मासनस्थं च वैदनाथं महेश्वरम् । यमक्षरं वदंत्येव सर्वगं सर्ववेदिनम्

Transliteration

paśyanpadmāsanasthaṃ ca vaidanāthaṃ maheśvaram | yamakṣaraṃ vadaṃtyeva sarvagaṃ sarvavedinam

Translation

उसने पद्मासन में विराजमान महेश्वर वैद्यनाथ का दर्शन किया—उन्हीं को लोग ‘अक्षर’ कहते हैं, जो सर्वव्यापी और सर्वज्ञ हैं।

Word by Word

• पश्यन्: seeing
• पश्यन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √पश् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले (लट्-अर्थे) शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तः; प्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्ग — Present active participle, nominative singular masculine

• पद्मासनस्थम्: seated in lotus posture
• पद्मासनस्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पद्मासन (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधारित)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्; विशेषणम् (वैदनाथम्/महेश्वरम्) — Masculine, accusative singular

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपातः — Conjunction

• वैदनाथम्: Vaidanātha
• वैदनाथम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वैदनाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम् — Masculine, accusative singular (proper name/epithet)

• महेश्वरम्: the Great Lord (Śiva)
• महेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम् — Masculine, accusative singular

• यम्: whom
• यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम् — Masculine, accusative singular (relative pronoun)

• अक्षरम्: the imperishable (Brahman)
• अक्षरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; उपपद-सम्बन्धेन (यम् ... अक्षरम्) — Neuter, accusative singular (predicate accusative)

• वदन्ति: they call/say
• वदन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वद् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमानकालः), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्, परस्मैपदम् — Present indicative, 3rd person plural, parasmaipada

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपातः — Emphatic particle

• सर्वगम्: all-pervading
• सर्वगम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + ग (√गम्; कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; विशेषणम् (यम्) — Masculine, accusative singular

• सर्ववेदिनम्: all-knowing
• सर्ववेदिनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + वेदिन् (√विद्; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; विशेषणम् (यम्) — Masculine, accusative singular

Speaker

Sūta (deduced: Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narration style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vaidyanātha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A radiant Maheśvara Vaidyanātha seated in lotus posture, serene and omniscient, with a subtle aura suggesting all-pervasion; the devotee beholds him in awe and devotion.

Characters & Entities

• Vaidyanātha
• Maheśvara
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is praised as the Imperishable, all-pervading knower; true pilgrimage culminates in darśana and inner realization of that Akṣara.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vaidyanātha (a celebrated Śiva-tīrtha/temple tradition) is explicitly mentioned, indicating a Śaiva sacred site being praised in this chapter’s mahātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated here; the focus is on contemplative darśana of Vaidyanātha.