Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 46
Devanagari script
ततो वयस्यास्ता दीना मुनिमाहुः प्रधाविताः । वैमानिकेन केनापि ह्रियते तव पुत्रिका
Transliteration
tato vayasyāstā dīnā munimāhuḥ pradhāvitāḥ | vaimānikena kenāpi hriyate tava putrikā
Translation
तब उसकी दुखी सखियाँ दौड़कर मुनि के पास गईं और बोलीं—“किसी वैमानिक ने आपकी पुत्री का अपहरण कर लिया है!”
Word by Word
ततःthen/thereupon
ततः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-प्रभव)
Formअव्यय (काल/अनन्तर्य सूचक)
वयस्याःfemale friends/companions
वयस्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवयस्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
ताःthey
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
दीनाःdistressed
दीनाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदीन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘ताः’ इत्यस्य विशेषणम्
मुनिम्the sage
मुनिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
आहुःthey said/told
आहुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअह् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
प्रधाविताःhaving run/hurrying
प्रधाविताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र + धाव् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘ताः’ इत्यस्य विशेषणम्
वैमानिकेनby an aerial being
वैमानिकेन:
Karana/Agent in passive (करण/कर्तृ)
TypeNoun
Rootवैमानिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
केनby whom/someone
केन:
Karana/Agent in passive (करण/कर्तृ)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; प्रश्न/अनिर्दिष्ट
अपिindeed/somehow
अपि:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (अनिश्चितता/सम्भावना/‘even’)
ह्रियतेis being carried off
ह्रियते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootहृ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः (is being carried off)
तवyour
तव:
Shashthi-sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
पुत्रिकाdaughter
पुत्रिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्रिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced—Māheśvarakhaṇḍa narrative frame)
Visual Art Cues
Scene: Distressed companions run toward a sage, gesturing upward to the sky where a vimāna carries off the girl; urgency and alarm dominate.
Characters & Entities
M
Muni (sage)V
Vaimānika (aerial being)FAQs
Dharma is upheld through communal responsibility—when injustice occurs, people must alert rightful protectors and seek immediate remedy.
Not specified in this verse.
None.