Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 44
Devanagari script
वयस्यासंवृचामेवं खेलमानां यदृच्छया । अवतीर्याहमहरं विमानान्मदनातुरः
Transliteration
vayasyāsaṃvṛcāmevaṃ khelamānāṃ yadṛcchayā | avatīryāhamaharaṃ vimānānmadanāturaḥ
Translation
उसकी सखियाँ इस प्रकार क्रीड़ा कर रही थीं; तभी संयोग से मैं विमान से उतर आया और कामातुर होकर उस अवसर को पकड़ लिया।
Word by Word
वयस्याfemale companions/friends
वयस्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवयस्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
संवृचाम्we covered/veiled
संवृचाम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + वृच् (धातु; ‘to cover/veil’)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), उत्तमपुरुष (1st), बहुवचन, परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)
खेलमानाम्of (us) playing/sporting
खेलमानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootखेल् (धातु) + शानच् (कृदन्त; वर्तमानकाले)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; वर्तमानकृदन्त; ‘वयस्या’ इत्यस्य विशेषण
यदृच्छयाby chance
यदृच्छया:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootयदृच्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; हेतौ/निमित्ते (instrumental of cause)
अवतीर्यhaving descended
अवतीर्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootअव + तॄ (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय; अव्ययभाव)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
अहरम्for a day / all day
अहरम्:
Kala (Time/काल)
TypeNoun
Rootअहर्/अहन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालावधि (accusative of duration)
विमानात्from the aerial car
विमानात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन
मदनof love/Cupid
मदन:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमदन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-समासार्थ; समासपूर्वपद
आतुरःtormented (by love)
आतुरः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआतुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समास: मदन-आतुरः (तत्पुरुष; ‘afflicted by love’)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced—Māheśvarakhaṇḍa narrative frame)
Tirtha Mahatmya
Type: tirtha
Visual Art Cues
Scene: An aerial car hovers above a river; the protagonist descends hurriedly, eyes fixed on the bathing maidens; companions splash and play; the moment captures impulsive motion—descent, desire, and opportunism—against a luminous sacred waterscape.
Characters & Entities
V
Vimāna (aerial car)M
Madana (Kāma)FAQs
When desire dominates, one exploits moments of negligence; the Purāṇic ethic warns against letting kāma override dharma.
No tīrtha is specified in this verse.
None.