Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 7

आत्मशक्तिं तत्र मुक्त्वा प्रोवाचेदं वचः शुभा । यस्मादतीव कालासि नाम्ना त्वं कालिका भव

ātmaśaktiṃ tatra muktvā provācedaṃ vacaḥ śubhā | yasmādatīva kālāsi nāmnā tvaṃ kālikā bhava

वहाँ अपनी आत्मशक्ति को छोड़कर शुभा देवी ने यह वचन कहा— “क्योंकि तू अत्यन्त कृष्णवर्णा है, इसलिए नाम से तू ‘कालिका’ होगी।”

आत्मशक्तिम्her own power/energy
आत्मशक्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआत्म-शक्ति (प्रातिपदिक; आत्मन् + शक्ति)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आत्मनः शक्ति)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
मुक्त्वाhaving released/left
मुक्त्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया; ‘having released/left’
प्रोवाचsaid/spoke forth
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
वचःspeech/words
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (वचः = वचनम्)
शुभाthe auspicious (woman/goddess)
शुभा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण/कर्तृपद (she, the auspicious one)
यस्मात्since/because
यस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; हेत्वर्थे (because of which/since)
अतीवexceedingly
अतीव:
Visheshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअतीव (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/तीव्रतावाचक क्रियाविशेषण
कालाdark/black
काला:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to ‘tvam’)
असिyou are
असि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करण/उपाधिवाचक (by name)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम/मध्यम-पुरुषसर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कालिकाKālikā
कालिका:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootकालिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (proper noun)
भवbecome/be
भव:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ/imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Pārvatī (as narrated by Sūta)

Scene: The auspicious Devī releases a portion of her own śakti, then pronounces a naming decree: ‘Because you are exceedingly dark, you shall be called Kālikā.’ The moment is both maternal and terrifying—creation of a fierce emanation through speech.

P
Pārvatī
Ś
Śakti
K
Kālikā

FAQs

Names in Purāṇic tradition reveal function and essence; Kālikā signifies a power that absorbs and overcomes darkness and fear.

No tīrtha is referenced in this verse.

None; it is a naming and empowerment moment (śakti-prakāśa).