Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 23
Devanagari script
पंचपंचाद्भुतं गेहं को विजानाति वा द्विजः । बहुरूपां स्त्रियं कर्तुमेकरूपां च वत्ति कः
Transliteration
paṃcapaṃcādbhutaṃ gehaṃ ko vijānāti vā dvijaḥ | bahurūpāṃ striyaṃ kartumekarūpāṃ ca vatti kaḥ
Translation
पाँच-पाँच अद्भुतों से बने इस ‘गृह’ को कौन द्विज सचमुच जानता है? और बहुरूपिणी स्त्री को एकरूप, स्थिर और एकनिष्ठ करने की विद्या किसे है?
Word by Word
पञ्चपञ्चाद्भुतम्fivefold-fivefold, very wonderful
पञ्चपञ्चाद्भुतम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च + पञ्च + अद्भुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifier)
गेहम्house, dwelling
गेहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगेह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
कःwho?
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम (interrogative pronoun)
विजानातिknows, understands
विजानाति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु) + वि (उपसर्ग)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
वाor
वा:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle: 'or/indeed')
द्विजःa twice-born (Brahmin)
द्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; संबोधनार्थेऽपि प्रयुज्यते (also used vocatively by sense)
बहुरूपाम्many-formed
बहुरूपाम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु + रूप (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्
स्त्रियम्woman
स्त्रियम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
कर्तुम्to make
कर्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्तम् (infinitive), क्रियार्थक-अव्ययवत् (verbal indeclinable)
एकरूपाम्single-formed
एकरूपाम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक + रूप (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्
चand
च:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
वेत्तिknows
वेत्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
कःwho?
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced); riddle-like questions to test depth of knowledge
FAQs
Learning includes insight into symbolic teachings—mastery that can unify what is scattered and many-formed.
None; the verse uses metaphor and questioning rather than tīrtha-māhātmya.
No explicit rite; it functions as a parīkṣā (test) of interpretive and spiritual understanding.