Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 63

Devanagari script

ततो रुद्रशरीरात्तु विनिष्क्रांतार्तिनाशिनी । हरसिद्धिर्महादुर्गा महामंत्रविशारदा

Transliteration

tato rudraśarīrāttu viniṣkrāṃtārtināśinī | harasiddhirmahādurgā mahāmaṃtraviśāradā

Translation

तत्पश्चात् रुद्र के शरीर से दुःख-नाशिनी हरसिद्धि प्रकट हुई—वह महादुर्गा, महामंत्रों में पूर्ण निपुण थी।

Word by Word

• ततः: then/thereupon
• ततः: Adhikarana (Discourse/प्रसङ्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अपादानार्थक/क्रमवाचक-अव्यय (thereupon/from then)

• रुद्र-शरीरात्: from Rudra's body
• रुद्र-शरीरात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक) + शरीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; रुद्रस्य शरीरम् इति षष्ठी-तत्पुरुष

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (contrast/emphasis)

• विनिष्क्रान्ता: having emerged
• विनिष्क्रान्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि-निस्-क्रम् (धातु) → विनिष्क्रान्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (harasiddheḥ)

• आर्ति-नाशिनी: destroyer of distress
• आर्ति-नाशिनी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आर्ति (प्रातिपदिक) + नाशिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; आर्तेः नाशिनी इति षष्ठी-तत्पुरुष; विशेषण

• हर-सिद्धिः: Harasiddhi (name)
• हर-सिद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हर (प्रातिपदिक) + सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; हरस्य सिद्धिः इति षष्ठी-तत्पुरुष; नाम

• महा-दुर्गा: the great Durgā
• महा-दुर्गा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + दुर्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; महती दुर्गा इति कर्मधारय; उपाधि

• महा-मन्त्र-विशारदा: expert in great mantras
• महा-मन्त्र-विशारदा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + मन्त्र (प्रातिपदिक) + विशारद (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; महान्तः मन्त्राः येषु तेषु विशारदा इति (समासः: महा-मन्त्र + विशारदा)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa), contextually narrating to sages

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Harasiddhi (Ujjayinī)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: From Rudra’s body, Harasiddhi—Mahādurgā—emerges radiant and formidable, bearing the authority of great mantras, her presence instantly dispelling suffering.

Characters & Entities

• Rudra
• Harasiddhi
• Mahādurgā
• Mahāmantra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace manifests as a protective power that removes distress; the Devī is portrayed as mantra-embodied and liberation-aiding.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Harasiddhi manifestation is tied to the Śīkottara episode in this chapter’s sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit focus on mahāmantra-upāsanā: worship of Harasiddhi as a mantra-adept Devī.