Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

नमामि तानहं नित्यं ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान् । विष्णुलोको रुद्रलोको बहिश्चास्मात्प्रकीर्त्यते

Transliteration

namāmi tānahaṃ nityaṃ brahmaviṣṇumaheśvarān | viṣṇuloko rudraloko bahiścāsmātprakīrtyate

Translation

मैं नित्य ब्रह्मा, विष्णु और महेश्वर को नमस्कार करता हूँ। इस (ब्रह्माण्ड-आवरण) के बाहर विष्णुलोक और रुद्रलोक कहे जाते हैं।

Word by Word

• नमामि: I bow to
• नमामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: लट्, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• तान्: those
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb: always)

• ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान्: Brahmā, Viṣṇu, and Maheśvara
• ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् + विष्णु + महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; द्वन्द्व-समासः (ब्रह्मा च विष्णुश्च महेश्वरश्च)

• विष्णुलोकः: Viṣṇu’s world
• विष्णुलोकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विष्णोः लोकः)

• रुद्रलोकः: Rudra’s world
• रुद्रलोकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य लोकः)

• बहिः: outside
• बहिः: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: बहिः (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb: outside)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• अस्मात्: from this
• अस्मात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; सर्वनाम

• प्रकीर्त्यते: is proclaimed
• प्रकीर्त्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कीर्त् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
• Form: लट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (passive sense: is proclaimed)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages

Characters & Entities

• Brahmā
• Viṣṇu
• Maheśvara (Śiva)
• Viṣṇuloka
• Rudraloka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverence to the Trimūrti is affirmed, alongside the teaching that higher divine realms transcend the ordinary cosmic enclosure.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the verse refers to divine realms (lokas), not terrestrial tīrthas.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, daily reverential remembrance (namas) of the Trimūrti; no detailed rite is specified.