Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

नारद उवाच । ततस्तृतीयलिंगस्य चिकीर्षु स्थापनं गुहम् । ब्रह्मा प्राहास्य प्रीत्यर्थं स्वयमन्यं प्रकुर्महे

Transliteration

nārada uvāca | tatastṛtīyaliṃgasya cikīrṣu sthāpanaṃ guham | brahmā prāhāsya prītyarthaṃ svayamanyaṃ prakurmahe

Translation

नारद बोले—तब गुह (स्कन्द) ने तीसरे लिंग की स्थापना करने की इच्छा की। उसकी प्रसन्नता के लिए ब्रह्मा ने कहा—“आओ, हम स्वयं ही एक और लिंग स्थापित करें।”

Word by Word

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (Speaker/वक्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ततः: then
• ततः: Desha-Kala (Temporal/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/क्रमवाचक (then/thereafter)

• तृतीय-लिङ्गस्य: of the third liṅga
• तृतीय-लिङ्गस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; कर्मधारयः (‘third liṅga’)

• चिकीर्षुः: wishing to make/do
• चिकीर्षुः: Karta (Agent qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु)
• Form: सन्-इच्छार्थक कृदन्त (desiderative participle) ‘wishing to do’; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; (ब्रह्मणः विशेषणम्)

• स्थापनम्: establishment
• स्थापनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थापन (प्रातिपदिक; भाववाचक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; क्रियाफल/कर्मरूपेण

• गुहम्: Guhā (Skanda)
• गुहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गुह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; स्कन्दस्य नाम

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• प्राह: said
• प्राह: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + अह्/ब्रू (धातु)
• Form: लिट् (perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘said’

• अस्य: of this (one)
• अस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक; षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• प्रीति-अर्थम्: for (his) pleasure
• प्रीति-अर्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: प्रीति (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; चतुर्थी-तत्पुरुषार्थे प्रयुक्तं (‘for the sake of pleasure’)

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Karta (Emphatic/कर्तृबल)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मनः कर्तृत्वबोधक (oneself)

• अन्यम्: another
• अन्यम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; (लिङ्गम् इत्यन्वयः)

• प्रकुर्महे: we shall make / we make
• प्रकुर्महे: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + कृ (धातु)
• Form: लट् (present); उत्तमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tṛtīya-liṅga (third liṅga) episode site (name not specified in the given verse)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Nārada narrates to an unseen audience; in the divine court, Guha/Skanda expresses desire to establish a third liṅga; Brahmā responds with a decisive vow to create another liṅga for Guha’s delight.

Characters & Entities

• Nārada
• Guha (Skanda)
• Brahmā
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Establishing a liṅga is portrayed as a divine act of devotion and sacred place-making, done to honor and gladden the devotee.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The passage transitions into a liṅga-pratiṣṭhā episode within the same Kaumārikākhaṇḍa sacred geography (specific liṅga name follows in subsequent verses).

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-sthāpana (installation/establishment of a Śiva-liṅga) as a meritorious, devotion-filled act.