Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 137
Devanagari script
धावतश्चापि कल्पांतं रुद्रकल्पस्य तस्य याः । मुखात्समुद्यजुर्ज्वालास्ताबिः खर्वशतं हतम्
Transliteration
dhāvataścāpi kalpāṃtaṃ rudrakalpasya tasya yāḥ | mukhātsamudyajurjvālāstābiḥ kharvaśataṃ hatam
Translation
कल्पान्त के समान प्रचण्ड—रुद्रकल्प-तुल्य—क्रोध से धावते हुए, उसके मुख से ज्वालाएँ उठीं; उन ज्वालाओं से खर्वों के सैकड़े नष्ट हो गए।
Word by Word
धावतःof (him) running
धावतः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeAdjective
Root√धाव् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle); पुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (masc. gen. sg.)
चand
च:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
अपिalso/even
अपि:
Kriyāviśeṣaṇa (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-कार (also/even)
कल्पान्तम्the end of an aeon
कल्पान्तम्:
Karma (Object/Goal)
TypeNoun
Rootकल्प + अन्त (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (कल्पस्य अन्तः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (masc. acc. sg.)
रुद्रकल्पस्यof Rudra-kalpa
रुद्रकल्पस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootरुद्र + कल्प (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य कल्पः); पुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (masc. gen. sg.)
तस्यof him/that
तस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (gen. sg.)
याःwhich (feminine plural)
याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (fem. nom. pl.)
मुखात्from (the) mouth
मुखात्:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन (neut. abl. sg.)
समुद्यजुःsprang forth/arose
समुद्यजुः:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Rootसम्-उद्-√यज् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect); प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
ज्वालाःflames
ज्वालाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootज्वाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (fem. nom. pl.)
ताभिःby those (flames)
ताभिः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (fem. instr. pl.)
खर्वशतम्a hundred kharvas (a vast number)
खर्वशतम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootखर्व + शत (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः (खर्वाणां शतम् / खर्व-परिमाणं शतम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (neut. nom. sg.)
हतम्was slain/destroyed
हतम्:
Kriyā (Implied predicate)
TypeAdjective
Root√हन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (neut. nom. sg.); (अभूत्/आसीत् इति लुप्तं)
Speaker
Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa, per Māheśvara-khaṇḍa narration convention)
Visual Art Cues
Scene: Hari rushes with pralaya-like fury; flames burst from his mouth, sweeping across ranks of daityas; the fire is bright, wind-driven, consuming vast multitudes (kharva-count).
Characters & Entities
R
RudraJ
jvālā (flames)K
kalpāntaFAQs
When dharma is threatened, divine energy can appear as pralaya-like force—terrible yet corrective.
No tīrtha is referenced.
None.