Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 135
Devanagari script
एवमुक्ता जगन्नाथो मुष्टिमुद्यम्य दक्षिणम् । निरायुधस्तार्क्ष्यपृष्ठादवप्लुत्याभ्यधावत
Transliteration
evamuktā jagannātho muṣṭimudyamya dakṣiṇam | nirāyudhastārkṣyapṛṣṭhādavaplutyābhyadhāvata
Translation
ऐसा कहे जाने पर जगन्नाथ ने दाहिनी मुट्ठी उठाई; निरायुध होकर गरुड़ की पीठ से कूद पड़े और वेग से आगे बढ़े।
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
उक्ताhaving been spoken/said (to)
उक्ता:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (fem. nom. sg.)
जगन्नाथःLord of the world
जगन्नाथः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् + नाथ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः नाथः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc. nom. sg.)
मुष्टिम्fist
मुष्टिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (fem. acc. sg.)
उद्यम्यhaving raised
उद्यम्य:
Kriyā (Gerund; prior action)
TypeVerb
Rootउद्-यम् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया (having lifted/raising)
दक्षिणम्right (hand/side)
दक्षिणम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (neut. acc. sg.); विशेषण (qualifying ‘मुष्टिम्’ as right)
निरायुधःunarmed
निरायुधः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootनिः + आयुध (प्रातिपदिक)
Formनञ्/निः-पूर्वक तत्पुरुषः (आयुधं नास्ति यस्य); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc. nom. sg.)
तार्क्ष्यपृष्ठात्from Garuḍa’s back
तार्क्ष्यपृष्ठात्:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतार्क्ष्य + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (तार्क्ष्यस्य पृष्ठम्); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन (neut. abl. sg.)
अवप्लुत्यhaving leapt down
अवप्लुत्य:
Kriyā (Gerund; prior action)
TypeVerb
Rootअव-√प्लु (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया (having leapt down)
अभ्यधावतran towards/charged
अभ्यधावत:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Rootअभि-√धाव् (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
Speaker
Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa, per Māheśvara-khaṇḍa narration convention)
Visual Art Cues
Scene: Viṣṇu, unarmed, raises his right fist and springs down from Garuḍa’s back, charging forward with concentrated force; Garuḍa hovers behind, wings spread, sky churned by motion.
Characters & Entities
J
Jagannātha (Hari)G
Garuḍa (Tārkṣya)FAQs
Divine power is not dependent on weapons; resolve itself becomes the instrument for protecting dharma.
No site is praised; this is a narrative moment in the Tārakāsura conflict.
None.