Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 22

रम्यां मनोरमां भूमिं न पश्यामि कथंचन । भृगुरुवाच । विप्राणां स्थापनार्थाय मयापि भ्रमता पुरा

ramyāṃ manoramāṃ bhūmiṃ na paśyāmi kathaṃcana | bhṛguruvāca | viprāṇāṃ sthāpanārthāya mayāpi bhramatā purā

“मैं किसी भी प्रकार ऐसी रमणीय और मंगलमयी भूमि नहीं देखता।” भृगु बोले—“पूर्वकाल में मैं भी ब्राह्मणों की स्थापना हेतु स्थान खोजता हुआ भ्रमण करता रहा।”

रम्याम्beautiful
रम्याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषणम्
मनोरमाम्charming, delightful
मनोरमाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootमनोरम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
भूमिम्earth, land
भूमिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
पश्यामिI see
पश्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
कथंचनin any way; at all
कथंचन:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथंचन (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/निश्चयार्थे (adverb: in any way/at all)
भृगुःBhṛgu
भृगुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
विप्राणाम्of the brāhmaṇas
विप्राणाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन
स्थापनार्थायfor the purpose of establishing
स्थापनार्थाय:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान-प्रयोजन)
TypeNoun
Rootस्थापन + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अर्थे चतुर्थी/उद्देश्यः: स्थापनस्य अर्थः); पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अव्यय (also/even)
भ्रमताwhile wandering
भ्रमता:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeVerb
Root√भ्रम् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ-प्रत्यय), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘भ्रमन्’ = wandering
पुराformerly, earlier
पुरा:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)

Bhṛgu (explicit)

Listener: Nārada

Scene: Bhṛgu, staff in hand, speaks while recalling long wanderings across the earth, his gaze searching for a land fit for dharma and brāhmaṇa establishment; the background suggests varied landscapes fading into distance.

B
Bhṛgu
V
Vipra/Brāhmaṇa

FAQs

A truly dharmic foundation (settlement, donation, worship) requires a place aligned with purity and auspiciousness, not mere worldly attractiveness.

The identification unfolds next: the Mahī river, described as embodying all tīrthas, and her ocean-confluence.

Vipra-sthāpana (establishing/settling brāhmaṇas) is introduced as the motivating dharmic aim.