Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 158
Devanagari script
एवं श्रुत्वा ततो देवा वासवं सह तेऽब्रुवन् । येनैकेन प्रहारेण त्रैलोक्यं व्याकुली कृतम्
Transliteration
evaṃ śrutvā tato devā vāsavaṃ saha te'bruvan | yenaikena prahāreṇa trailokyaṃ vyākulī kṛtam
Translation
यह सुनकर देवताओं ने वासव (इन्द्र) से एक साथ कहा—“जिसके एक ही प्रहार से त्रैलोक्य व्याकुल हो उठा है।”
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) → श्रुत्वा (क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (‘having heard’)
ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमवाचक
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्ता
वासवम्Vāsava (Indra)
वासवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवासव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (सम्बोधन-लक्ष्य)
सहtogether with
सह:
Sahartha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (prepositional adverb)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्ता (देवाः) का पुनर्निर्देश
अब्रुवन्said
अब्रुवन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
येनby which
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया, एकवचन; करणवाचक सम्बन्ध (‘by which’)
एकेनwith one
एकेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् (प्रहारेण)
प्रहारेणby a blow
प्रहारेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्रहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करणम्
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या) + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
व्याकुलीagitation, turmoil
व्याकुली:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootव्याकुली (प्रातिपदिक; भाववाचक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भाववाचक संज्ञा; ‘agitation’ (कृतम् इत्यस्य कर्म/विधेयभाव)
कृतम्was made
कृतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; कर्मणि/भावे (‘was made’)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: The gods, having heard the cries and felt the turmoil, gather and address Indra: astonished at the being whose single blow has agitated the three worlds.
Characters & Entities
D
DevasV
Vāsava (Indra)T
Trailokya (three worlds)FAQs
Even the gods must deliberate when power disrupts balance—governance of the worlds requires discernment and collective responsibility.
None; the focus is on divine assembly and cosmic administration.
None.