Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 156
Devanagari script
चूर्णीकृता राक्षसास्ते सततं धर्मशत्रवः । ततः प्रव्यथिता भूमिर्व्यशीर्यत समंततः
Transliteration
cūrṇīkṛtā rākṣasāste satataṃ dharmaśatravaḥ | tataḥ pravyathitā bhūmirvyaśīryata samaṃtataḥ
Translation
वे राक्षस, जो सदा धर्म के शत्रु थे, चूर्ण हो गए। तब अत्यन्त व्यथित हुई पृथ्वी चारों ओर से फटने लगी।
Word by Word
चूर्णीकृताःpulverized
चूर्णीकृताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचूर्णी (अव्यय/प्रातिपदिक) + कृ (धातु) → चूर्णीकृत (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘pulverized’ इति विशेषणम् (राक्षसाः)
राक्षसाःdemons
राक्षसाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्ता/विषयः
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘those’ (राक्षसाः)
सततम्always, constantly
सततम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसततम् (अव्यय)
Formअव्यय; काल/नित्यत्ववाचक क्रियाविशेषणम् (adverb)
धर्मशत्रवःenemies of righteousness
धर्मशत्रवः:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + शत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘enemies of dharma’ इति विशेषणार्थक संज्ञा (राक्षसाणाम्)
ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमवाचक क्रियाविशेषणम्
प्रव्यथिताdistressed, shaken
प्रव्यथिता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्यथ् (धातु) + प्र- (उपसर्ग) → प्रव्यथित (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘greatly distressed’ (भूमिः)
भूमिःthe earth
भूमिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता
व्यशीर्यतwas rent apart
व्यशीर्यत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootशॄ (धातु ‘to break/decay’) + वि- (उपसर्ग)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि/भावे प्रयोगः (‘was torn asunder’)
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषणम् (adverb of place)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Rākṣasas are pulverized into dust; the ground heaves and splits in all directions, with fissures radiating across the battlefield.
Characters & Entities
R
RākṣasasD
DharmaE
Earth (Bhūmi)FAQs
Adharma is inherently destabilizing; its violent presence (and even its removal) can shake the world—hence power must be wielded with restraint.
None explicitly; the verse is cosmic in scope.
None.