Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 18

श्रीदेव्युवाच । यदिदं भवतो वाक्यं न सम्यगिति मे मतिः । केवलं न हि दैवेन प्राप्तुमर्थो हि शक्यते

śrīdevyuvāca | yadidaṃ bhavato vākyaṃ na samyagiti me matiḥ | kevalaṃ na hi daivena prāptumartho hi śakyate

श्रीदेवी बोलीं— “मेरे मत में आपका यह वचन पूर्णतः सम्यक् नहीं है। केवल दैव के भरोसे कोई लक्ष्य प्राप्त नहीं किया जा सकता।”

श्रीदेवीthe revered Goddess
श्रीदेवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; कर्मधारयः (श्रीरूपा देवी)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
यत्that which
यत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
इदम्this
इदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम
भवतःof you (hon.)
भवतः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; आदरार्थक सर्वनाम
वाक्यम्statement
वाक्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
सम्यक्properly/rightly
सम्यक्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक
मेmy
मे:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
मतिःopinion/thought
मतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
केवलम्merely/only
केवलम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग (adverbial accusative); विशेषार्थक
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक
दैवेनby fate/divine dispensation
दैवेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदैव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
प्राप्तुम्to obtain
प्राप्तुम्:
Karma (Object-complement/कर्म)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्यय; शक्यते इत्यस्य पूरक
अर्थःa goal/object
अर्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक
शक्यतेis possible/can be done
शक्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive), आत्मनेपद

Śrī Devī (the Goddess / the maiden identified as Devī in the dialogue)

Scene: Śrī Devī speaks with calm strength, gently but firmly refuting the elders: destiny alone cannot achieve an objective; her posture is upright, eyes steady, hand raised in reasoned argument.

Ś
Śrī Devī

FAQs

Puranic dharma emphasizes human effort and discipline; destiny alone is not the complete cause of attainment.

No tīrtha is named; the verse is a doctrinal correction within the narrative.

Not a specific ritual, but it supports tapas/endeavor as a necessary means toward attainment.