Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 105
Devanagari script
वह्निः शक्तिं तदा क्षेप्तुं न शशाक तथोत्थितः । यमोऽपि दंडं खड्गं च निरृतिस्तं शिशुं प्रति
Transliteration
vahniḥ śaktiṃ tadā kṣeptuṃ na śaśāka tathotthitaḥ | yamo'pi daṃḍaṃ khaḍgaṃ ca nirṛtistaṃ śiśuṃ prati
Translation
अग्नि उठ खड़ा होकर भी तब अपनी शक्ति नहीं फेंक सका; यम ने भी दण्ड और खड्ग उठाए, और निरृति ने भी उस शिशु की ओर अपने आयुध किए।
Word by Word
वह्निःAgni (Fire-god)
वह्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
शक्तिम्the spear/power-weapon
शक्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
क्षेप्तुम्to throw
क्षेप्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Root√क्षिप् (धातु) → क्षेप्तुम् (तुमुन्)
Formतुमुनन्त (Infinitive)
नnot
न:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
शशाकwas able
शशाक:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√शक् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
तथाthus
तथा:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (manner adverb: ‘thus/so’)
उत्थितःhaving risen
उत्थितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउत्थित (कृदन्त; √स्था धातु with उद्-)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त/PPP) — ‘risen, having stood up’
यमःYama
यमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक-अव्यय (particle: ‘also/even’)
दण्डम्staff
दण्डम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
खड्गम्sword
खड्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootखड्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
निरृतिःNirṛti
निरृतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिरृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तम्that (him)
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
शिशुम्child
शिशुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशिशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
Sampradana (Recipient/Direction/सम्प्रदान)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्गसदृश-अव्यय/पूर्वसर्ग (preposition-like indeclinable: ‘towards/against’)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Agni rises with blazing aura yet cannot throw his spear; Yama lifts staff and sword; Nirṛti turns weapons toward the infant—each halted by unseen force, faces strained between wrath and awe.
Characters & Entities
A
Agni (Vahni)Y
YamaN
NirṛtiŚ
Śiśu (divine child)FAQs
Even cosmic regulators like Agni and Yama act only within divine permission; the Absolute governs all powers.
No tīrtha reference appears in this verse.
None.