Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 33

Devanagari script

तं तथाविधमालोक्य सोंतर्भेदाय यत्नवान् । भ्रमरध्वनिव्याजेन विवेश मदनो मनः

Transliteration

taṃ tathāvidhamālokya soṃtarbhedāya yatnavān | bhramaradhvanivyājena viveśa madano manaḥ

Translation

उसे उस अवस्था में देखकर, अंतःसमाधि को भंग करने के लिए उद्यत कामदेव भौंरे की गुंजार के बहाने मन में प्रविष्ट हो गया।

Word by Word

• तम्: him/that (as object)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• तथाविधम्: of such a kind
• तथाविधम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तथा (अव्यय) + विध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; विशेषणम्

• आलोक्य: having seen
• आलोक्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: आ√लोक् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• अन्तर्भेदाय: for inner division/penetration
• अन्तर्भेदाय: Sampradāna (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अन्तर् (प्रातिपदिक) + भेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative), एकवचनम्; प्रयोजनम्

• यत्नवान्: effortful, intent
• यत्नवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: यत्नवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; विशेषणम्

• भ्रमरध्वनिव्याजेन: by the pretext of a bee’s humming
• भ्रमरध्वनिव्याजेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भ्रमर (प्रातिपदिक) + ध्वनि (प्रातिपदिक) + व्याज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्; करणम्

• विवेश: entered
• विवेश: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि√विश् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्, परस्मैपदम्

• मदनः: Kāma (the god of love)
• मदनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मदन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• मनः: mind
• मनः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A yogic Deva in stillness; a faint humming-bee sound becomes the vehicle for Kāma’s invisible approach, entering as a mental ripple.

Characters & Entities

• Kāmadeva (Madana)
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Temptation often approaches subtly through the mind; spiritual vigilance protects inner steadiness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named tīrtha appears; the narrative spotlights the sanctity of Śiva’s tapas rather than a geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is narrative, illustrating how distraction can arise through sensory suggestion.