Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 18
Devanagari script
वेदान्तेषु च मां विप्रा गर्हसंयति पुनःपुनः । महाशनो महापाप्मा कामोऽयम नलो गहान्
Transliteration
vedānteṣu ca māṃ viprā garhasaṃyati punaḥpunaḥ | mahāśano mahāpāpmā kāmo'yama nalo gahān
Translation
वेदान्तों में भी ब्राह्मण मुझे बार-बार धिक्कारते हैं—“यह काम महाभक्षक है, महापापी है; अग्नि की भाँति घरों को भस्म कर देता है।”
Word by Word
वेदान्तेषुin the Vedāntas / in the Upaniṣadic conclusions
वेदान्तेषु:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवेदान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन; समासः—वेद + अन्त (षष्ठी-तत्पुरुषः/निर्धारणार्थः)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्री, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
विप्राःbrāhmaṇas, sages
विप्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन
गर्हcensure, reproach
गर्ह:
Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगर्ह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप; (समासपूर्वपद/उपपद) ‘निन्दा’ अर्थे
संयतिrestrains / checks
संयति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootयत् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन; उपसर्गः—सम्; धातु—यत् (यतँ प्रयत्ने)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/आवृत्ति-अव्यय (adverb)
पुनःagain (repeatedly)
पुनः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/आवृत्ति-अव्यय (adverb); पुनरुक्ति—‘पुनःपुनः’ = repeatedly
महाशनःgreat devourer / voracious
महाशनः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहā + अशन्/अशन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—महान् + अशनः (कर्मधारयः)
महापाप्माgreatly sinful
महापाप्मा:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहā + पाप्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—महान् + पाप्मा (कर्मधारयः)
कामःdesire, lust
कामः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
अयम्this
अयम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (demonstrative)
नलःfire (as ‘Nala’)
नलः:
Apposition (Samanadhikarana/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (अग्नि-विशेष/नल-नाम)
गहान्thickets, dense places
गहान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन
Speaker
Madana (Kāmadeva)
Visual Art Cues
Scene: A contemplative assembly where brāhmaṇas cite Vedānta and denounce Kāma; Kāma is visualized as a blazing fire consuming houses, symbolizing uncontrolled desire.
Characters & Entities
K
Kāmadeva (Kāma)V
Vipras (brāhmaṇas)V
VedāntaFAQs
Unchecked desire is destructive like fire; spiritual wisdom repeatedly urges restraint and purification of intent.
None; the verse is doctrinal, referencing Vedānta rather than sacred geography.
No explicit rite; the implied practice is self-control (saṃyama) over desire.