Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 6
Devanagari script
हिरण्यकशिपुर्दैत्यो वीर्यशाली मदोद्धतः । प्राप्य त्वां तृमवन्नष्टस्तत्र कोऽग्रेसरस्तव
Transliteration
hiraṇyakaśipurdaityo vīryaśālī madoddhataḥ | prāpya tvāṃ tṛmavannaṣṭastatra ko'gresarastava
Translation
हिरण्यकशिपु नामक दैत्य, पराक्रमी और मद से उन्मत्त, आपको पाकर तिनके की भाँति नष्ट हो गया; फिर आपका अग्रगामी/श्रेष्ठ कौन हो सकता है?
Word by Word
हिरण्यकशिपुःHiraṇyakaśipu
हिरण्यकशिपुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roothiraṇyakaśipu (हिरण्यकशिपु प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (कर्ता), एकवचन; नाम
दैत्यःa Daitya (demon)
दैत्यः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootdaitya (दैत्य प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; जातिवाचक
वीर्यशालीvalorous
वीर्यशाली:
Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootvīrya + śālin (वीर्य प्रातिपदिक + शालिन् प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः ‘वीर्येण शाली’ (possessing valor)
मदोद्धतःpuffed up with pride
मदोद्धतः:
Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootmada + uddhata (मद प्रातिपदिक + उद्धत प्रातिपदिक/क्त)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः ‘मदेन उद्धतः’ (arrogant due to pride)
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootpra + √āp (प्र+आप् धातु)
Formकृदन्त; ल्यप् (absolutive/gerund) ‘having reached/obtained’
त्वाम्you
त्वाम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottvad (त्वद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (कर्म), एकवचन; सर्वनाम
तृमवत्like straw
तृमवत्:
Sambandha (Adverbial comparison/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottṛma (तृम प्रातिपदिक) + vat (वत् प्रत्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक (comparative particle: like/as)
नष्टःperished
नष्टः:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootnaṣṭa (नष्ट प्रातिपदिक; √naś क्त)
Formकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि (destroyed/perished)
तत्रthere/then
तत्र:
Sambandha (Context/स्थान-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb: there/in that case)
कःwho
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (किम् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (कर्ता), एकवचन; प्रश्नवाचक
अग्रेसरःleader/foremost one
अग्रेसरः:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootagresara (अग्रेसर प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
तवof you/your
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (त्वद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
Speaker
Indra (within Nārada’s narration)
Visual Art Cues
Scene: Indra evokes Hiraṇyakaśipu’s proud might reduced ‘like grass’ before Viṣṇu; a dramatic inset shows the asura’s towering arrogance contrasted with the Lord’s sudden, overwhelming presence.
Characters & Entities
I
IndraV
ViṣṇuH
HiraṇyakaśipuFAQs
Arrogance collapses before the Divine; surrender and dharma prevail over pride.
No holy site is cited; the verse is a theological remembrance of divine triumph.
None.