Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 148

Devanagari script

एवं स शक्रो हरिबोधितस्तदा प्रणम्य देवं वृषकेतुमीश्वरम् । समाददे बाणममित्रघातनं संपूजितं दैवरणेऽर्द्धचंद्रम्

Transliteration

evaṃ sa śakro haribodhitastadā praṇamya devaṃ vṛṣaketumīśvaram | samādade bāṇamamitraghātanaṃ saṃpūjitaṃ daivaraṇe'rddhacaṃdram

Translation

हरि से उपदेश पाकर शक्र ने तब वृषकेतु-ध्वजधारी ईश्वर को प्रणाम किया। फिर देव-रण में पूजित, अर्धचंद्र-चिह्नित, शत्रु-नाशक बाण को उसने ग्रहण किया।

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण (adverb)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• शक्रः: Śakra (Indra)
• शक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हरिबोधितः: instructed by Hari
• हरिबोधितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हरि-बोधित (कृदन्त; बुध् धातु) (समास)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; शक्र-विशेषण; समासः—तृतीया-तत्पुरुषः (हरिणा बोधितः)

• तदा: then
• तदा: Sambandha (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• प्रणम्य: having bowed
• प्रणम्य: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-नम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वृषकेतुम्: Vṛṣaketu (bull-bannered one)
• वृषकेतुम्: Visheshya (Apposition/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: वृष-केतु (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ईश्वर-विशेषण/नाम; समासः—कर्मधारयः (वृषः केतुः यस्य)

• ईश्वरम्: the Lord
• ईश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; देवस्य विशेष्य

• समाददे: took up
• समाददे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-दा (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• बाणम्: arrow
• बाणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अमित्रघातनम्: enemy-slaying
• अमित्रघातनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमित्र-घातन (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बाण-विशेषण; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (अमित्राणां घातनम्)

• संपूजितम्: well-worshipped/consecrated
• संपूजितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-पूज् (धातु) + पूजित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बाण-विशेषण

• दैवरणे: in the divine battle
• दैवरणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दैव-रण (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (दैवम् रणम्)

• अर्धचन्द्रम्: crescent-shaped
• अर्धचन्द्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्ध-चन्द्र (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बाण-विशेषण; समासः—तत्पुरुषः (अर्धः चन्द्रः इव)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (contextual attribution for Māheśvarakhaṇḍa)

Visual Art Cues

Scene: Indra, after Hari’s counsel, bows to bull-bannered Śiva; he receives or lifts a crescent-marked, worship-consecrated arrow for the divine battle.

Characters & Entities

• Hari (Viṣṇu)
• Indra (Śakra)
• Īśvara (Śiva/Rudra)
• Vṛṣaketu (Śiva epithet)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Victory is grounded in humility and devotion; even Indra empowers himself by bowing to Īśvara and honoring the sacred weapon.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No geographical tīrtha is specified; the passage glorifies Śiva (bull-bannered) and the sanctity of divine weapons.

What ritualistic prescription is mentioned?

Praṇāma (reverent bowing) and saṃpūjana (worship/honoring) before employing a mantra-empowered weapon.