Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 63
Devanagari script
ततस्तेषु विषण्णेषु दानवेष्वतिमानिषु । चुकोप रक्तनयनो महिषो दानवेश्वरः
Transliteration
tatasteṣu viṣaṇṇeṣu dānaveṣvatimāniṣu | cukopa raktanayano mahiṣo dānaveśvaraḥ
Translation
फिर उन अत्यन्त अभिमानी दानवों के विषण्ण हो जाने पर, दानवेश्वर महिष—लाल नेत्रों वाला—क्रोध से भर उठा।
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, अव्यय-प्रयोगः (adverb)
तेषुamong them / when they
तेषु:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; सप्तमी-सम्बन्ध (locative absolute with participle)
विषण्णेषुbeing dejected
विषण्णेषु:
Adhikarana (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootवि-√सद्/√षद् (धातु) + क्त (कृदन्त) / विषण्ण (प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त/विशेषण (past participial adjective), पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; ‘being dejected’ (locative absolute)
दानवेषुamong the Danavas
दानवेषु:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; अधिकरण
अतिमानिषुvery proud
अतिमानिषु:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति + मानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; उपपद-तत्पुरुष/उपसर्गपूर्वक-प्रातिपदिक (अतिमानिनः = अत्यन्तमानिनः), विशेषणम् (qualifying ‘दानवेषु’)
चुकोपbecame angry
चुकोप:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कुप् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
रक्तनयनःred-eyed
रक्तनयनः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरक्त + नयन (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (रक्तानि नयनानि यस्य/रक्तं नयनम्), विशेषणम् (qualifying ‘महिषः’)
महिषःMahisha
महिषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
दानवेश्वरःlord of the Danavas
दानवेश्वरः:
Karta (Subject apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootदानव + ईश्वर (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दानवानाम् ईश्वरः)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
Visual Art Cues
Scene: Mahiṣa, towering and muscular, stands amid shaken dānavas; his eyes blaze red, veins tense, weapons raised; the army behind him regains a grim focus.
Characters & Entities
M
MahiṣaD
DānavasFAQs
Excessive pride breeds rage when challenged; the Purāṇic lens treats such wrath as a sign of inner bondage.
None is mentioned in this verse.
None.