Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 12
Devanagari script
धनाधिपस्य संक्रुद्धो नादेनापूरयन्दिशः । चक्रे बाणमयं जालं शकुंतस्येव पंजरम्
Transliteration
dhanādhipasya saṃkruddho nādenāpūrayandiśaḥ | cakre bāṇamayaṃ jālaṃ śakuṃtasyeva paṃjaram
Translation
धनाधिप (कुबेर) पर क्रुद्ध होकर उसने अपने नाद से दिशाओं को भर दिया और पक्षी के पिंजरे-सा बाणों का जाल रच दिया।
Word by Word
dhanādhipasyaof the lord of wealth (Kubera)
dhanādhipasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdhana (प्रातिपदिक) + adhipa (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषसमासः (‘धनस्य अधिपः’), पुंलिङ्गः, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचनम्
saṃkruddhaḥenraged
saṃkruddhaḥ:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootsaṃ-krudh (धातु) + kta (क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; कर्तृविशेषणम्
nādenawith a roar/sound
nādena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootnāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया (Instrumental/करण), एकवचनम्
āpūrayatfilled
āpūrayat:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootā-pṝ (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; उपसर्गः: आ-
diśaḥthe directions
diśaḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया (Accusative/कर्म), बहुवचनम्
cakremade/formed
cakre:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
bāṇamayammade of arrows
bāṇamayam:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootbāṇa (प्रातिपदिक) + maya (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (मयट्-अर्थे: ‘बाणमय’ = made of arrows), नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; ‘जालम्’ इति विशेषणम्
jālama net
jālam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootjāla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
śakuṃtasyaof a bird
śakuṃtasya:
Sambandha (Genitive in simile/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśakuṃta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचनम्
ivalike/as
iva:
Upamana-marker (Simile/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्ययम् (particle of comparison)
paṃjarama cage
paṃjaram:
Karma (Object in apposition/कर्म)
TypeNoun
Rootpaṃjara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Kujaṃbha, enraged, throws back his head and roars so the four directions seem to tremble; from his bow erupts a lattice of arrows forming a cage-like net around Kubera’s space, like trapping a bird.
Characters & Entities
K
Kubera (Dhanādhipa)B
Bāṇa (arrows)FAQs
Adharma seeks to bind and imprison; dharma breaks bonds and restores rightful order.
None in this verse.
None.