Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 66
Devanagari script
निर्जीवमिति तं दृष्ट्वा ततः संत्यज्य दानवः । जयं प्राप्योद्धतं नादं मुक्त्वा संत्रास्य देवताः
Transliteration
nirjīvamiti taṃ dṛṣṭvā tataḥ saṃtyajya dānavaḥ | jayaṃ prāpyoddhataṃ nādaṃ muktvā saṃtrāsya devatāḥ
Translation
उसे निर्जीव-सा देखकर दानव उसे छोड़ गया। विजय मानकर उसने उन्मत्त गर्जना की, जिससे देवता भयभीत हो उठे।
Word by Word
निर्जीवम्lifeless
निर्जीवम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्जीव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘lifeless’ (तम् इति)
इतिthus
इति:
Vacana-suchaka (Quotative/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक अव्यय (quotative particle)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having seen’
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण
संत्यज्यhaving left
संत्यज्य:
Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-त्यज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having abandoned’
दानवःthe demon
दानवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
जयम्victory
जयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having obtained’
उद्धतम्loud, violent
उद्धतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्धत (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नादम् इति विशेषण
नादम्roar, sound
नादम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मुक्त्वाhaving uttered
मुक्त्वा:
Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having released/uttered’
संत्रास्यhaving terrified
संत्रास्य:
Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-त्रस् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund) रूपेण; छान्दस/पौराणिक प्रयोगः ‘having frightened’ (संत्रास्य = संत्रास्य/संत्रास्य)
देवताःthe gods
देवताः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: The dānava steps back from Yama’s motionless body, then throws his head back and roars in triumph; devas flinch and scatter, their faces showing terror.
Characters & Entities
D
DānavaD
Devatāḥ (gods)Y
YamaFAQs
Pride after apparent success is a classic mark of asuric nature; victory claimed too soon invites reversal.
No tīrtha is specified.
None.