Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 6
Devanagari script
रथा रथैः समासक्ता गजाश्चापि महागजैः । पत्तयः पत्तिभिश्चैव हयाश्चापि महाहयैः
Transliteration
rathā rathaiḥ samāsaktā gajāścāpi mahāgajaiḥ | pattayaḥ pattibhiścaiva hayāścāpi mahāhayaiḥ
Translation
रथ रथों से भिड़े, हाथी महाहाथियों से; पैदल पैदल से और घोड़े महाघोड़ों से—सब अपने-अपने समान बल से निकट युद्ध में जूझ पड़े।
Word by Word
रथाःchariots
रथाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
रथैःwith chariots
रथैः:
Saha/Karana (Association/Instrument)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण/सह), बहुवचनम्
समासक्ताःwere entangled/locked
समासक्ताः:
Karta (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसम् + आ + √सञ्ज् (धातु) → आसक्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; भूतकृत्-प्रत्ययान्त (क्त) ‘attached/entangled’
गजाःelephants
गजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
चand
च:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
अपिalso
अपि:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्ययम् (also)
महागजैःwith great elephants
महागजैः:
Saha/Karana (Association/Instrument)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + गज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण/सह), बहुवचनम्; कर्मधारयः ‘महान्तः गजाः’
पत्तयःfoot-soldiers
पत्तयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपत्ति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
पत्तिभिःwith foot-soldiers
पत्तिभिः:
Saha/Karana (Association/Instrument)
TypeNoun
Rootपत्ति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण/सह), बहुवचनम्
चand
च:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
एवindeed
एव:
Avadharana (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्ययम् (emphasis)
हयाःhorses
हयाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
चand
च:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
अपिalso
अपि:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (also)
महाहयैःwith great horses
महाहयैः:
Saha/Karana (Association/Instrument)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + हय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण/सह), बहुवचनम्; कर्मधारयः ‘महान्तः हयाः’
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages
Visual Art Cues
Scene: A symmetrical melee: chariots collide wheel-to-wheel; elephants grapple tusk-to-tusk; cavalry swirls against cavalry; infantry press shield-to-shield in dense ranks.
Characters & Entities
R
RathaG
GajaP
PattiH
HayaFAQs
The verse shows the inevitability of confrontation when opposing powers align in like-for-like aggression.
No holy site is named in this verse.
None.