Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45
Devanagari script
वंचयामास दुर्द्धर्षं मुद्गरं तं महाबलः । तस्मिन्नपसृते दूरं चंडानां भीमकर्मणाम्
Transliteration
vaṃcayāmāsa durddharṣaṃ mudgaraṃ taṃ mahābalaḥ | tasminnapasṛte dūraṃ caṃḍānāṃ bhīmakarmaṇām
Translation
उस महाबली ने उस दुर्धर्ष गदा-प्रहार को चकमा दे दिया। उसके दूर निकल जाने पर भयंकर कर्म वाले चण्ड योद्धा आगे बढ़ दौड़े।
Word by Word
वंचयामासdeceived, evaded
वंचयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवञ्च् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — Perfect, 3rd sg (causative sense in stem)
दुर्द्धर्षम्hard to resist
दुर्द्धर्षम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर्द्धर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — qualifying मुद्गरम्
मुद्गरम्mace
मुद्गरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुद्गर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular
तम्that
तम्:
Anuyogi/Visheshana (Pronominal modifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — pronoun agreeing with मुद्गरम्
महाबलःthe very strong one
महाबलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + बल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (महद् बलं यस्य/महाबलः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तस्मिन्in/when that (was)
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन — Locative singular
अपसृतेhaving moved away, when it withdrew
अपसृते:
Sati-saptami (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeVerb
Rootअप + सृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), सप्तमी, एकवचन, पुं/नपुंसक — locative absolute with तस्मिन्
दूरम्far away
दूरम्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootदूर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — adverb
चंडानाम्of the fierce ones
चंडानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन — Genitive plural
भीमकर्मणाम्of dreadful deeds
भीमकर्मणाम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभीम + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (भीमं कर्म येषाम्); पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन — qualifying चण्डानाम्
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A mighty warrior deftly sidesteps the blazing mace; as it flies past into the distance, grim, fierce warriors surge forward to close combat.
Characters & Entities
Y
Yama (contextual)G
Grasana (contextual)C
caṇḍa warriors (Yama’s forces, contextual)FAQs
Power is tempered by strategy; in dharmic struggle, strength and skill (bala and yukti) both matter.
None in this verse.
None.