Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 38
Devanagari script
ततो महूर्तमात्रेण ग्रसनः प्राप्य चेतनाम् । अपश्यत्स्वां तनुं ध्वस्तां विलोलाभरणांबराम्
Transliteration
tato mahūrtamātreṇa grasanaḥ prāpya cetanām | apaśyatsvāṃ tanuṃ dhvastāṃ vilolābharaṇāṃbarām
Translation
फिर मुहूर्तभर में ग्रसन को चेतना लौट आई; उसने अपना ही शरीर ध्वस्त देखा—आभूषण और वस्त्र अस्त-व्यस्त होकर लटक रहे थे।
Word by Word
ततःthen
ततः:
Desha-Kala (Adverbial/देश-काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रमसूचक (adverb: then)
महूर्तमात्रेणwithin only a muhūrta
महूर्तमात्रेण:
Karana (Measure/Time-span/करण)
TypeNoun
Rootमहूर्त + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (Neuter, Instrumental, Singular); समासः—महूर्तस्य मात्रम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
ग्रसनःGrasana
ग्रसनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootग्रसन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
प्राप्यhaving regained/obtained
प्राप्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootप्र-आप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यबन्त अव्यय (Gerund/Absolutive)
चेतनाम्consciousness
चेतनाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचेतना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन (Imperfect, 3rd person, Singular)
स्वाम्his own
स्वाम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)
तनुम्body
तनुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)
ध्वस्ताम्shattered/destroyed
ध्वस्ताम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootध्वंस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Past passive participle; Feminine Accusative Singular)
विलोलdisordered/tossed about
विलोल:
Samasa-upapada (Compound member/समासाङ्ग)
TypeAdjective
Rootविलोल (प्रातिपदिक)
Formप्रातिपदिक (stem), समासे पूर्वपद (as compound member)
आभरणornaments
आभरण:
Samasa-upapada (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootआभरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक, समासे पूर्वपद (as compound member)
अम्बराम्garment/clothing
अम्बराम्:
Visheshya (Qualified noun/विशेष्य)
TypeNoun
Rootअम्बरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
Visual Art Cues
Scene: After a muhūrta, Grasana awakens amid dust and wreckage, looking down at his battered body; ornaments and garments hang loose, signaling the collapse of pride and splendor.
Characters & Entities
G
GrasanaFAQs
External splendor is easily undone; adversity exposes the impermanence of pride and the need for humility.
No tīrtha is referenced in this verse.
None.