Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 28
Devanagari script
कृतांतमर्दितं दृष्ट्वा गदापाणिर्धनादिपः । वृतो यक्षायुतगणैर्जंभं प्रत्युद्ययौ रुषआ
Transliteration
kṛtāṃtamarditaṃ dṛṣṭvā gadāpāṇirdhanādipaḥ | vṛto yakṣāyutagaṇairjaṃbhaṃ pratyudyayau ruṣaā
Translation
कृतांत को पीड़ित देखकर, गदाधारी धनाधिप (कुबेर) दस हजार यक्षों की सेना के साथ क्रोधपूर्वक जंभ की ओर दौड़े।
Word by Word
कृतान्तम्Kṛtānta (Yama)
कृतान्तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकृतान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मर्दितम्crushed, beaten
मर्दितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमर्दित (√मृद्/मर्द् + क्त, कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त, विशेषणम् (of कृतान्तम्)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः
गदापाणिः(he) whose hand held a mace
गदापाणिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगदा + पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः: गदा पाणौ यस्य (सप्तमी-तत्पुरुषः/उपपद-तत्पुरुषः)
धनादिपःlord of wealth (Kubera)
धनादिपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधन + अधिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः: धनस्य अधिपः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
वृतःsurrounded
वृतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवृत (√वृ + क्त, कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
यक्षायुतगणैःby hosts of ten-thousand yakṣas
यक्षायुतगणैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयक्ष + अयुत + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन (plural); समासः: यक्षाणाम् अयुतं (द्विगु) + गणाः → यक्षायुतगणाः (तत्पुरुष-प्रायः)
जंभम्Jambha
जंभम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजंभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
Sambandha (Direction marker)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (preverb/adverb: towards)
उद्ययौwent forth, advanced
उद्ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउद्-√या (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपदम्
रुषाwith anger
रुषा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरुष्/रुषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन; भाववाचक (with anger)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages
Visual Art Cues
Scene: Kubera, stout and regal, mace in hand, advances in anger; behind him surge thousands of Yakṣas—armored, jewel-laden, and fierce—forming a rolling wave of guardians toward Jambha.
Characters & Entities
K
Kṛtānta (Yama)K
Kubera (Dhanādhipa)Y
YakṣasJ
JambhaFAQs
When cosmic balance is disturbed, the guardians of the quarters and divine orders respond—symbolizing Dharma’s collective protection across realms.
None; this is a mythic battle account rather than a sthala-māhātmya.
None.