Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 37
Devanagari script
एतच्छ्रुत्वा च वचनं महेंद्रस्य गिरांपतिः । प्रत्युवाच महाभागो बॉहस्पति रुदारधीः
Transliteration
etacchrutvā ca vacanaṃ maheṃdrasya girāṃpatiḥ | pratyuvāca mahābhāgo baॉhaspati rudāradhīḥ
Translation
महेंद्र के ये वचन सुनकर वाणी के स्वामी, परम भाग्यवान और दृढ़ बुद्धि वाले बृहस्पति ने प्रत्युत्तर दिया।
Word by Word
एतत्this (speech)
एतत्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; कर्मरूपेण (श्रुत्वा)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात (conjunction)
वचनम्statement
वचनम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन
महेन्द्रस्यof Mahendra (Indra)
महेन्द्रस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमहेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी, एकवचन
गिराम्of speech/words
गिराम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी, बहुवचन
पतिःlord/master
पतिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; (गिराम्) षष्ठी-सम्बन्ध
प्रत्युवाचreplied
प्रत्युवाच:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Rootप्रति + वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
महाभागःmost fortunate/noble
महाभागः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महान् भागः/भाग्यं यस्य) — विशेषणम् (पतिः)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; (पतिः) समानाधिकरण
उदारधीःof noble intellect
उदारधीः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउदार + धी (प्रातिपदिकौ)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (उदारा धीः यस्य) — विशेषणम् (बृहस्पतिः)
Speaker
Sūta/Lomaharṣaṇa (narrator, introducing Bṛhaspati’s reply)
Visual Art Cues
Scene: Bṛhaspati, serene and authoritative, begins his reply to Indra; his posture is steady, eyes compassionate yet sharp; the assembly leans in to hear the decisive counsel.
Characters & Entities
I
IndraB
BṛhaspatiFAQs
Wise speech and guidance arise from attentive listening; dharma is preserved when rulers heed the counsel of the learned.
No tīrtha is referenced; the verse frames a guru–king dialogue on righteous governance.
None.