Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 37
Devanagari script
अयुक्तश्चपलः प्राप्तामपि रक्षितुमक्षमः । तच्छ्रुत्वा दानवाः सर्वे वाक्यं तस्यासुरस्य तु
Transliteration
ayuktaścapalaḥ prāptāmapi rakṣitumakṣamaḥ | tacchrutvā dānavāḥ sarve vākyaṃ tasyāsurasya tu
Translation
पर जो अयुक्त और चंचल है, वह प्राप्त वस्तु की भी रक्षा करने में असमर्थ होता है। उस असुर के वचन सुनकर सभी दानव (ऐसा सोचने लगे)।
Word by Word
अयुक्तःundisciplined
अयुक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ + युक्त (√युज्, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण, नकारार्थक उपसर्ग (not disciplined/unskilled)
चपलःfickle
चपलः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootचपल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
प्राप्ताम्attained
प्राप्ताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + आप्त (√आप्, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (obtained)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (even/also)
रक्षितुम्to protect
रक्षितुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Root√रक्ष् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय (infinitive: to protect)
अक्षमःincapable
अक्षमः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + क्षम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नकारार्थक (incapable)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (acc sg)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund: having heard)
दानवाःdemons (Dānavas)
दानवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (nom pl)
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
वाक्यम्speech, statement
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (acc sg)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन (gen sg)
असुरस्यof the Asura
असुरस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (gen sg)
तुindeed
तु:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (but/indeed)
Speaker
Tāraka (first sentence); Lomaharṣaṇa (Sūta) resumes narration (second hemistich as transition)
Skanda Dialogue
Listener: Audience/ṛṣis (contextual)
Visual Art Cues
Scene: The speaker delivers a cautionary aphorism; the Dānavas listen, their expressions shifting from aggression to thoughtful assent.
Characters & Entities
T
TārakaD
DānavasFAQs
Gains—material or spiritual—are preserved by steadiness and disciplined judgment; instability wastes even hard-won achievements.
None is mentioned.
None.