Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 60
Devanagari script
कृत्वा मानपरिग्लनिं ये मुंचंति वरा हि ते । यतामान्यतमं मत्वा त्वया मातुर्वचः कृतम्
Transliteration
kṛtvā mānapariglaniṃ ye muṃcaṃti varā hi te | yatāmānyatamaṃ matvā tvayā māturvacaḥ kṛtam
Translation
जो मान-भंग का घाव देकर भी शत्रु को छोड़ देते हैं, वे ही वास्तव में श्रेष्ठ हैं। तुमने माता के वचन को परम मान्य मानकर उसका पालन किया।
Word by Word
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial to main verb/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; धातुः कृ; अर्थः ‘having done’
मान-परिग्लनिम्the decline of honor (loss of self-respect)
मान-परिग्लनिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमान (प्रातिपदिक) + परिग्लनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (मानस्य परिग्लनिः)
येwho (those who)
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; सम्बन्धबोधकः (relative pronoun)
मुंचन्तिrelease, let go
मुंचन्ति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
वराःexcellent (men)
वराः:
Kartā-samānādhikaraṇa (Predicate nominative/कर्तृसमानााधिकरण)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
हिindeed, for
हि:
Sambandha-bodhaka (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संकेतः ‘they’
यताम्-आन्यतमम्one of the self-restrained (an ascetic)
यताम्-आन्यतमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootयत (प्रातिपदिक) + आन्यतम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (यतानाम् आन्यतमम् = ‘one of the restrained/ascetics’)
मत्वाhaving considered
मत्वा:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; धातुः मन्; अर्थः ‘having considered’
त्वयाby you
त्वया:
Karana / Agent-in-instrumental (Doer expressed in instr./करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग (सर्वनाम), तृतीया (3rd/करण), एकवचन
मातुःof (your) mother
मातुः:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
वचःword, command
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (form identical); अत्र कर्मरूपेण
कृतम्was done, has been carried out
कृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formकृ-धातोः क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (has been done)
Speaker
Brahmā
Visual Art Cues
Scene: A heroic figure (Vajrāṅga) stands poised after conflict; the captured Indra is present, yet the victor’s posture softens into restraint as elders’ counsel is honored.
Characters & Entities
B
BrahmāM
Mother (Diti, implied)B
Bāhvāyudha (implied)FAQs
Obedience to a rightful elder’s command and the capacity to forgive are praised as higher than pride-driven violence.
No tīrtha is mentioned.
None.