Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 150

Devanagari script

पद्मरागमयं शुक्रो विश्वकर्मेति नाम च । हेमलिंगं च धनदो जपन्नाम्ना तथेश्वरम्

Transliteration

padmarāgamayaṃ śukro viśvakarmeti nāma ca | hemaliṃgaṃ ca dhanado japannāmnā tatheśvaram

Translation

शुक्र ने पद्मराग (माणिक्य) से बने लिंग की पूजा कर ‘विश्वकर्मा’ नाम का जप किया। और धनद (कुबेर) ने स्वर्ण-लिंग की पूजा कर उसी प्रकार ‘ईश्वर’ नाम का जप किया।

Word by Word

• पद्मरागमयम्: made of ruby (padmarāga)
• पद्मरागमयम्: Visheshana (विशेषण/qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पद्मराग + मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (पद्मरागेण मयम् = made of ruby)

• शुक्रः: Śukra (Venus/deity)
• शुक्रः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विश्वकर्म: Viśvakarman
• विश्वकर्म: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: विश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (पदान्त-रूपम्: विश्वकर्म); षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य कर्मा/कर्ता = all-maker)

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/नामनिर्देशसमाप्त्यर्थक (quotative ‘thus’)

• नाम: named
• नाम: Sambandha (सम्बन्ध/labeling)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नामनिर्देशार्थक

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• हेमलिङ्गम्: golden liṅga
• हेमलिङ्गम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: हेम + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हेम्नः लिङ्गम् = golden liṅga)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• धनदः: Dhanada (Kubera)
• धनदः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: धनद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• जपन्: chanting
• जपन्: Karta (कर्ता/agent, participial)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नाम्ना: by the name
• नाम्ना: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; करणम् (by means of the name)

• तथा: thus; likewise
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषणम् (adverb ‘thus/also’)

• ईश्वरम्: Īśvara (Lord/Śiva)
• ईश्वरम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced from Māheśvara-khaṇḍa narration context)

Visual Art Cues

Scene: Śukra, radiant and refined, worships a ruby liṅga glowing crimson; Kubera, stout and jeweled, worships a golden liṅga blazing like a small sun; offerings of flowers, incense, and coins transformed into sacred gifts.

Characters & Entities

• Śukra
• Viśvakarman (as epithet/name)
• Dhanada (Kubera)
• Īśvara (Śiva)
• Hema-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the great cosmic powers honor Śiva through name-recitation and liṅga worship, affirming Śiva as Īśvara beyond all.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific pilgrimage site is identified in this verse; it continues the catalog of exemplary worship and liṅga-forms.

What ritualistic prescription is mentioned?

Nāma-japa (‘Viśvakarman’, ‘Īśvara’) in conjunction with liṅga worship is indicated.