Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 48

Devanagari script

स्कंद उवाच । अपर्णापरिवर्ण्येति पुरीं वाराणसीं मुने । पुनर्विज्ञापयामास काशीप्राप्त्यै पिनाकिनम्

Transliteration

skaṃda uvāca | aparṇāparivarṇyeti purīṃ vārāṇasīṃ mune | punarvijñāpayāmāsa kāśīprāptyai pinākinam

Translation

स्कन्द बोले—हे मुनि! इस प्रकार वाराणसी-पुरी का वर्णन करके अपर्णा (पार्वती) ने काशी-प्राप्ति के लिए पिनाकिन (शिव) से फिर निवेदन किया।

Word by Word

• स्कन्दः: Skanda
• स्कन्दः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अपर्णा: Aparṇā (Pārvatī)
• अपर्णा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अपर्णा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अपरिवर्ण्या: indescribable
• अपरिवर्ण्या: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ+परिवर्ण्य (कृदन्त; परि+वर्ण्)
• Form: भविष्यत्/योग्यतार्थक कृदन्त (ण्यत्/यत्-प्रत्ययार्थ), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समासपूर्वक; विशेषण

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/इत्यर्थक (quotative)

• पुरीम्: the city
• पुरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वाराणसीम्: Vārāṇasī
• वाराणसीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाराणसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पुरी-विशेषण/अप्पोजिशन

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (again)

• विज्ञापयामास: informed, requested
• विज्ञापयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि+ज्ञप् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect; periphrastic), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• काशीप्राप्त्यै: for attaining Kāśī
• काशीप्राप्त्यै: Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: काशी+प्राप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; तत्पुरुषः (काश्याः प्राप्तिः)

• पिनाकिनम्: Pinākin (Śiva)
• पिनाकिनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिनाकिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (with Nandavana)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Muni (unnamed)

Visual Art Cues

Scene: Skanda narrates as Pārvatī, after hearing Kāśī’s description, approaches Śiva (Pinākin) with reverent petition to attain Kāśī.

Characters & Entities

• Skanda
• Aparṇā (Pārvatī)
• Vārāṇasī
• Kāśī
• Pinākin (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even divine beings yearn for Kāśī, underscoring its unique status as a supremely sacred kṣetra worthy of earnest petition and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vārāṇasī/Kāśī as a whole is foregrounded; the preceding verses particularly glorify Maṇikarṇikā.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse transitions into a devotional dialogue about attaining Kāśī.