Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Purva Ardha›Adhyaya 32›Shloka 90
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 90

Devanagari script

पुष्प्यपुन्नागनिकरं बकुलामोदमोदितम् । मेदस्विपाटलामोद सदामोदित दिङ्मुखम्

Transliteration

puṣpyapunnāganikaraṃ bakulāmodamoditam | medasvipāṭalāmoda sadāmodita diṅmukham

Translation

वह पुष्पित पुन्नाग के गुच्छों से समृद्ध था, बकुल की सुगन्ध से हर्षित; और पाटला-पुष्पों की गाढ़ी सुवास से दिशाओं के मुख भी मानो सदा प्रसन्न रहते थे।

Word by Word
पुष्प्यflowering
पुष्प्य:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुष्प्य (प्रातिपदिक)
Formप्रातिपदिकम्; समासपूर्वपद (Stem; compound member)
पुन्नागpunnāga tree
पुन्नाग:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootपुन्नाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रातिपदिकम्; समासाङ्ग (Masculine stem; compound member)
निकरम्a mass of flowering punnāga
निकरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; पुष्प्य-पुन्नाग-निकरम् इति तत्पुरुषः (Masculine, Accusative, Singular; tatpuruṣa)
बकुलbakula tree
बकुल:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootबकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रातिपदिकम्; समासपूर्वपद (Masculine stem; compound member)
आमोदfragrance
आमोद:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootआमोद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रातिपदिकम्; समासाङ्ग (Masculine stem; compound member)
मोदितम्gladdened by bakula fragrance
मोदितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootमुद् (धातु) → मोदित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (क्त), नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; बकुल-आमोद-मोदितम् इति तत्पुरुषः (Past participle -kta; Neuter, Accusative, Singular; tatpuruṣa)
मेदस्विrich, abundant
मेदस्वि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमेदस्विन् (प्रातिपदिक)
Formप्रातिपदिकम्; समासपूर्वपद (Stem; compound member)
पाटलाpāṭalā tree/flower
पाटला:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootपाटला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रातिपदिकम्; समासाङ्ग (Feminine stem; compound member)
आमोदfragrance of abundant pāṭalā
आमोद:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootआमोद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रातिपदिकम्; मेदस्वि-पाटला-आमोद इति तत्पुरुषः (Masculine stem; tatpuruṣa)
सदाalways
सदा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालाव्ययम् (adverb of time)
आमोदितever delighted/fragrant
आमोदित:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ + मुद् (धातु) → आमोदित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (क्त), प्रातिपदिकम्; सदा-आमोदित इति तत्पुरुषः (Past participle used adjectivally; compound member)
दिङ्मुखम्the faces of the directions (quarters)
दिङ्मुखम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदिक् (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; दिक्-मुखम् इति तत्पुरुषः (Neuter, Accusative, Singular; tatpuruṣa)
Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta-Kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Punnāga clusters and bakula blossoms in the foreground; pāṭalā flowers suffusing the air; the four directions subtly personified as serene faces or as directional guardians softened by fragrance.

Characters & Entities
Ā
Ānandakānana
P
Punnāga
B
Bakula
P
Pāṭalā

FAQs

The kṣetra’s holiness is portrayed as all-pervading—its auspiciousness ‘perfumes’ every direction, hinting at universal spiritual benefit.

Ānandakānana/Ānandavana in Kāśī.

None mentioned.

←Previous Verse
Next Verse→