Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 76

Devanagari script

त्रैलोक्यसुंदरी तुर्या तुर्यातीतपदप्रदा । त्रैलोक्यलक्ष्मीस्त्रिपदी तथ्यातिमिरचंद्रिका

Transliteration

trailokyasuṃdarī turyā turyātītapadapradā | trailokyalakṣmīstripadī tathyātimiracaṃdrikā

Translation

वह त्रैलोक्य-सुंदरी है; वह तुर्या है और तुर्यातीत पद प्रदान करती है। वह त्रैलोक्य-लक्ष्मी, त्रिपदी, और सत्य से अंधकार हरने वाली चंद्रिका है।

Word by Word

• त्रैलोक्यसुंदरी: beauty of the three worlds
• त्रैलोक्यसुंदरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य-सुन्दरी (प्रातिपदिक; त्रैलोक्य + सुन्दरी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (त्रैलोक्ये सुन्दरी/त्रैलोक्यस्य सुन्दरी)

• तुर्या: the fourth state (turya)
• तुर्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तुर्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तुर्यातीतपदप्रदा: giver of the state beyond turya
• तुर्यातीतपदप्रदा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तुर्य-अतीत-पद-प्रदा (प्रातिपदिक; तुर्य + अतीत + पद + प्रदा)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (तुर्यातीतं पदं प्रददाति)

• त्रैलोक्यलक्ष्मीः: fortune/glory of the three worlds
• त्रैलोक्यलक्ष्मीः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य-लक्ष्मी (प्रातिपदिक; त्रैलोक्य + लक्ष्मी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विसर्गान्त-रूपम्; समासः—तत्पुरुषः (त्रैलोक्यस्य लक्ष्मीः)

• त्रिपदी: the three-stepped (gāyatrī/epithet)
• त्रिपदी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रि-पदी (प्रातिपदिक; त्रि + पदी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—द्विगुः (त्रीणि पदानि यस्याः/त्रिपदी)

• तथ्या: true, real
• तथ्या: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तथ्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम्

• तिमिरचंद्रिका: moonlight for (dispelling) darkness
• तिमिरचंद्रिका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तिमिर-चन्द्रिका (प्रातिपदिक; तिमिर + चन्द्रिका)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (तिमिरस्य चन्द्रिका)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgā in Kāśī as Satya-candrikā / Turyā

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣi audience in frame

Visual Art Cues

Scene: Moonlit Kāśī ghāṭa: Gaṅgā as a serene goddess radiating cool ‘satya-candrikā’ light that dissolves a dark veil labeled ‘avidyā’; above her, a subtle mandala of four states with the fourth (turya) highlighted, and a fifth halo indicating ‘turyātīta’.

Characters & Entities

• Gaṅgā
• Kāśī
• Lakṣmī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Gaṅgā is praised as a gateway to higher consciousness—her grace dispels ignorance and supports liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gaṅgā in Kāśī, framed not only as sacred geography but as a conduit to mokṣa-oriented awareness.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse is contemplative, encouraging meditative recitation and tīrtha-darśana.