Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 37
Devanagari script
मरुन्मनोजवानश्वान्मातंगान्गिरिसन्निभान् । स्यंदनानि च रौक्माणि दासीश्च रुचिराननाः
Transliteration
marunmanojavānaśvānmātaṃgāngirisannibhān | syaṃdanāni ca raukmāṇi dāsīśca rucirānanāḥ
Translation
उसने पवन और मन के समान वेगवान घोड़े, पर्वत-सम हाथी, स्वर्णमय रथ, तथा सुन्दर मुखवाली दासियों को भी अपने अधिकार में लिया।
Word by Word
मरुन्मनोजवान्wind-swift
मरुन्मनोजवान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootमरुत् (प्रातिपदिक) + मनोजव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन; समासः—मरुत् इव मनोजवः (उपमान-आधारित कर्मधारय)
अश्वान्horses
अश्वान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
मातङ्गान्elephants
मातङ्गान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमातङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
गिरिसन्निभान्mountain-like
गिरिसन्निभान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootगिरि (प्रातिपदिक) + सन्निभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन; समासः—गिरिणा सन्निभाः (तृतीया-तत्पुरुष/उपमान)
स्यन्दनानिchariots
स्यन्दनानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्यन्दन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
रौक्माणिgolden
रौक्माणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootरौक्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन; विशेषणम् (to स्यन्दनानि)
दासीःfemale servants
दासीः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदासी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
रुचिराननाः(women) with lovely faces
रुचिराननाः:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootरुचिर (प्रातिपदिक) + आनन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन (छान्दस/प्रयोगे प्रथमा-रूपसदृशम्); समासः—रुचिरम् आननं यस्याः सा (बहुव्रीहि)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating
Visual Art Cues
Scene: A triumphant seizure of war assets: wind-swift horses, mountain-like elephants, golden chariots, and attendants/maidservants with graceful faces in a captured retinue.
FAQs
The verse depicts the reversal of fortune in war, reminding that worldly splendor is unstable and subordinate to dharma.
No tīrtha is mentioned.
None.